براساس سند امنیت غذایی دانش بنیان و دستور رئیس جمهوری باید در ۱۴ محصول اساسی، کشور به طور متوسط به ضریب خودکفایی ۹۰ درصدی و در ۵ محصول به ۱۰۰ درصد برسد. در اسناد بالادستی بویژه سیاست های ابلاغی رهبر معظم انقلاب در برنامه هفتم وزارت جهاد به کمک سایر دستگاه و نهادها باید بتواند امنیت غذایی را تا حد ۹۰ درصد با خودکفایی محصولات اساسی و حفظ منابع زیستی و پایه حاصل کند.
در همین رابطه محمدعلی نیکبخت وزیر جهاد کشاورزی می گوید: ما معتقد هستیم که در تامین ۹۰ درصد امنیت غذایی به خودکفایی برسیم. با توجه به آنکه اهمیت امنیت غذایی در کشور کمتر از امنیت نظامی نیست، از این رو در ارتقای امنیت غذایی نیاز به حمایت همه قوا داریم.
ارسلان قاسمی رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون گفت: پتانسیل خودکفایی و خوداتکایی محصولات کشاورزی به عوامل متعددی بستگی دارد، در غیر این صورت با شرایط فعلی این امکان وجود ندارد. آمارها نشان می دهد در سنواتی که بارش ها مناسب است، تولید گندم به میزان کافی است و در سال هایی که شرایط اقلیمی تعریفی ندارد، برای تامین نیاز کشور ناگریز به واردات هستیم.
قاسمی با اشاره به شروط خودکفایی ۵ محصول اساسی افزود: افزایش بهره وری، جلوگیری از خرد شدن اراضی و حرکت از سمت کشاورزی سنتی و نیمه صنعتی به سمت کشاورزی صنعتی را از راهکارهای خودکفایی محصولات اساسی و ارتقای ضریب امنیت غذایی دانست. سالانه ۳۵ درصد تولید محصولات کشاورزی از مزرعه تا سفره هدر می رود با کاهش ضایعات محصولات کشاورزی، امکان تحقق خودکفایی وجود دارد، اما تازمانی که الزامات رسیدن به این امر فراهم نشود، اتفاق خاصی در حوزه خودکفایی رخ نمی دهد.
او اجرای مصوبه الگوی کشت در سطح کشور را یکی دیگر از راهکارهای خودکفایی برشمرد و گفت: فراهم کردن الزامات و اقتصادی بودن تولید لازمه اجرای مصوبه الگوی کشت است که امیدواریم سازو کارهایی این امر بکار گرفته شود.
یکی از اهداف قانون برنامه ششم در خصوص تولید محصولات کشاورزی، دستیابی به امنیت غذایی ۹۵ درصدی بوده است که اخیرا رئیس سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی اعلام کرده که ضریب خودکفایی در محصولات به ۸۰ درصد رسیده است.
ضرورت فراهم کردن الزامات لازم برای رسیدن به خودکفایی
وزارت جهاد به عنوان متولی امنیت غذایی، تامین غذای سالم و با کیفیت مطابق با بیانات رهبری و ریاست جمهوری باید به سمت و سوی خودکفایی در تامین نیازهای غذایی ۸۵ میلیون نفر جمعیت کشور حرکت کند.
در ادامه قاسم پیشه ور رئیس اتاق اصناف کشاورزی گفت: با توجه به شرایط اقلیمی کشور امکان تحقق خودکفایی در تمامی محصولات کشاورزی وجود ندارد. برای تحقق خودکفایی محصولات اساسی باید توان آب و خاک کشور به ما اجازه بدهد و از طرفی باید دید که در صورت خودکفایی وضعیت فرسایش خاک و منابع پایه چگونه خواهد شد.الزامات اجرای الگوی کشت در سطح کلان باید اجرا شود، تازمانیکه مصوبه الگوی کشت روی کاغذ باشد، همانند ۵۰ سال پیش امکان اجرای آن وجود ندارد.
رئیس اتاق اصناف کشاورزی با اشاره به راهکارهای خودکفایی محصولات اساسی گفت: دولت الزامات لازم برای تحقق خودکفایی و ارتقای ضریب امنیت غذایی در کشور را باید فراهم کند و همواره هزینه تحقق این امر را بپردازد. به عنوان مثال کشاورزی که از محل فروش صیفی ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان در سال در آمد دارد، برای اجرای الگوی کشت در راستای خودکفایی محصولات اساسی از جمله گندم باید حمایت های لازم از تولیدکنندگان صورت گیرد چراکه درآمد آنها از محل کشت هرهکتار گندم ۳۰ میلیون تومان است.اگر دولت مشوق و حمایت های لازم از کشت محصولات اساسی را نداشته باشد، کشاورز برای تامین معیشت و رفع مشکلات اقتصادی به سمت و سوی کشت محصولات صیفی و آب بر می رود. دولت باید راهکاری اتخاذ کند که کشت قراردادی و الگوی کشت اجرا شود و در مقابل هزینه آن را پرداخت کند چراکه به رغم افزایش هزینه های تولید، کشاورزی سود حداقلی دارد.
خودکفایی محصولات کشاورزی با عوامل دستوری امکان پذیر نیست
عطااله هاشمی عضو شورای هماهنگی تشکل های بخش کشاورزی گفت: با برنامه و دستور امکان تحقق خودکفایی محصولات اساسی در کشور وجود ندارد. خودکفایی محصولات اساسی مستلزم الزامات، امکانات و اعتبار است، گرچه در برنامه هفتم بر خودکفایی محصولات اساسی و ارتقای ضریب امنیت غذایی تاکید شده است، اما افرادی که این برنامه را نوشتند و الزامات را برعهده وزارت جهاد گذاشتند، باید شرایط را فراهم کرد. امکان خودکفایی محصولات کشاورزی با عوامل دستوری وجود ندارد با توجه به اهمیت خودکفایی محصولات اساسی و ارتقای امنیت غذایی، دولتمردان باید پای کار بیایند و حمایت های لازم را انجام دهند.
جنگ اخیر روسیه و اوکراین به خوبی اهمیت خودکفایی محصولات اساسی را نشان داد، از این رو طبق بیانات رهبری و سند غذایی دانش بنیان انتظار می رود که تمامی زیرساخت ها برای تحقق خودکفایی و ارتقای امنیت غذایی در جهت کاهش وابستگی به کشورهای بیگانه فراهم شود.
