در این روزها بازار لبنیات با نوسان قیمتی روبه روست، بر اساس مشاهدات میدانی، فروشندگان می‌گویند شرکت‌های تولیدی مدام لیست‌های جدید قیمت ارسال می‌کنند و برخی برندها حتی در فاصله چند هفته، چند بار محصولات خود را گران کرده‌اند.
در یکی از فروشگاه‌های مواد غذایی، فروشنده‌ای در حالی که مشغول جابه‌جایی شیرهای تازه رسیده بود، می‌گوید: «قبلا شاید سالی یکی دو بار قیمت‌ها عوض می‌شد، اما الان بعضی وقت‌ها هنوز مشتری به قیمت قبلی عادت نکرده که دوباره فاکتور جدید می‌آید.»
بررسی‌های میدانی از سطح فروشگاه‌ها نشان می‌دهد قیمت محصولات لبنی در هفته‌های اخیر رشد محسوسی داشته است. شیر پرچرب ۹۵۰ میلی‌لیتری بسته به برند، از حدود ۷۷ هزار و ۸۰۰ تومان تا ۱۲۴ هزار و ۹۰۰ تومان عرضه می‌شود و شیر کم‌چرب ۹۵۰ میلی‌لیتری نیز در برخی برندها تا ۱۳۹ هزار تومان قیمت خورده است. قیمت ماست نیز افزایش قابل توجهی را تجربه کرده است؛ به طوری که ماست کم‌چرب ۸۰۰ گرمی حدود ۱۵۳ هزار تومان، ماست هم‌زده پرچرب ۷۵۰ گرمی ۱۷۸ هزار و ۲۰۰ تومان و ماست کم‌چرب یک کیلو و ۸۰۰ گرمی حدود ۲۹۸ هزار تومان فروخته می‌شود. ماست پرچرب ۹۰۰ گرمی نیز به حدود ۱۸۳ هزار تومان رسیده و نمونه ۴۵۰ گرمی آن حدود ۱۱۵ هزار تومان قیمت دارد.
در بخش پنیر نیز قیمت‌ها فاصله زیادی با گذشته پیدا کرده‌اند؛ پنیر خامه‌ای پرچرب ۲۰۰ گرمی بین ۱۰۹ تا ۱۲۷ هزار تومان عرضه می‌شود و پنیر کم‌چرب ۳۵۰ گرمی به حدود ۱۷۹ هزار تومان رسیده است. پنیر سفید کم‌چرب ۲۱۰ گرمی نیز حدود ۱۰۳ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است. حتی لبنیات سنتی که زمانی انتخاب اقتصادی‌تری برای خانوارها محسوب می‌شد، از موج گرانی‌ها در امان نمانده است. در برخی واحدهای لبنیات سنتی، قیمت ماست سطلی بسته به وزن، از حدود ۲۴۰ هزار تومان تا ۳۸۰ هزار تومان متغیر است.
میراسلام تیموری – رئیس هیأت‌مدیره انجمن صنایع لبنی – در میزگردی تخصصی در پاسخ به پرسشی درباره تداوم افزایش قیمت مواد اولیه و پیامدهای آن بر مصرف سرانه، ظرفیت تولید و صادرات، اظهار کرد: در گذشته افزایش قیمت‌ها شاید سالی یک یا دو بار اتفاق می‌افتاد، اما اکنون تقریباً هر دو ماه یک‌بار شاهد تغییر قیمت‌ها هستیم و با توجه به شرایط موجود، بسیاری از صنایع از جمله صنعت لبنیات در تامین مواد اولیه با مشکلات جدی مواجه شده‌اند.
وی با ترسیم زنجیره ارزش صنعت لبنیات از بخش کشاورزی و دامداری تا صنایع لبنی، شبکه توزیع و مصرف‌کننده نهایی، تاکید کرد: مهم‌ترین بخش این زنجیره، مصرف‌کنندگان هستند، چراکه اگر مصرف‌کننده‌ای وجود نداشته باشد، اساساً صنعتی هم وجود نخواهد داشت.
تیموری با اشاره به کاهش قدرت خرید خانوارها گفت: اگر سال ۱۴۰۰ را مبنا قرار دهیم، حداقل حقوق پایه کارگری در آن زمان حدود ۲.۶ میلیون تومان بود و قیمت شیر خام نیز حدود ۵ هزار و ۶۰۰ تومان تعیین می‌شد، اما اکنون حداقل حقوق به حدود ۱۶ میلیون تومان رسیده، در حالی که پیش‌بینی می‌شود قیمت شیر خام امسال به حدود ۶۰ هزار تومان برسد.
وی افزود: در واقع قیمت شیر خام طی این سال‌ها حدود ۱۰ برابر شده، اما حداقل دستمزدها حداکثر شش برابر افزایش یافته‌اند و در سایر سطوح درآمدی، میزان رشد حتی کمتر از این عدد است. همین شکاف میان رشد هزینه‌ها و درآمد خانوارها موجب شده مصرف محصولات لبنی از سال ۱۴۰۰ تاکنون سالانه بین ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش پیدا کند.
رئیس هیأت‌مدیره انجمن صنایع لبنی پیشنهاد کرد: در طرح کالابرگ الکترونیکی، سهمیه‌ای اختصاصی برای محصولات لبنی در نظر گرفته شود. اکنون در کالابرگ، کالاهای مختلفی از جمله گوشت، برنج، روغن، مرغ و تخم‌مرغ دیده شده، اما انتظار صنعت این است که برای لبنیات نیز سهم مشخصی اختصاص یابد تا بخشی از فاصله ایجادشده میان قدرت خرید مردم و قیمت محصولات جبران شود.
تیموری در ادامه با اشاره به وضعیت صنایع لبنی اظهار کرد: اگر روند کاهش مصرف و افت فروش ادامه پیدا کند، واحدهای تولیدی ناچار خواهند بود برای حفظ بقا بیش از گذشته به صادرات تکیه کنند؛ هرچند اولویت اصلی صنعت همچنان تأمین سفره خانوار ایرانی است.
وی صادرات را «مفر مهم» برای حفظ زنجیره صنعت لبنیات توصیف کرد و گفت: طی سال‌های اخیر صادرات محصولات لبنی روند مناسبی داشته و در ۸ تا ۱۰ ماهه نخست سال، میزان صادرات این صنعت به بیش از یک میلیارد دلار رسیده است.توسعه صادرات نیازمند حذف مقررات دست‌وپاگیر و تسهیل فرآیندهای ارزی است. با حرکت به سمت ارز تک‌نرخی، موضوع بازگشت ارز صادراتی عملاً باید بازتعریف شود و تولیدکنندگان بتوانند ارز حاصل از صادرات را به‌طور کامل برای واردات اقلام و مواد اولیه موردنیاز خود استفاده کنند.
وی هشدار داد: اگر مشکلات فعلی ادامه پیدا کند و سرمایه‌گذاری‌ها و ظرفیت‌هایی که طی دو دهه گذشته در دامداری و صنایع لبنی ایجاد شده، آسیب ببیند، هم مصرف‌کنندگان برای تأمین امنیت غذایی با هزینه‌های سنگین‌تری مواجه خواهند شد و هم دولت ناچار به تحمل تبعات آن خواهد بود.
در بخش دیگری از این میزگرد، وی درباره آمار مصرف سرانه لبنیات توضیح داد: با وجود برخی آمارهای منتشرشده، به نظر می‌رسد سرانه مصرف فعلی لبنیات در کشور حدود ۸۰ کیلوگرم معادل شیر خام به ازای هر نفر باشد؛ رقمی که فاصله زیادی با اهداف تعیین‌شده در برنامه‌های توسعه‌ای کشور دارد. چرا که اگر بر اساس آمارهای وزارت جهاد کشاورزی ما ۱۱ میلیون تن تولید شیر خام داشته باشیم حدود ۲ میلیون تن از این میزان برای صادرات است و میزان باقیمانده آن برای مصرف خانوار و مردم است که در این صورت به رقم ۸۰ کیلوگرم معادل شیر خام به ازای هر نفر می‌رسیم. بر اساس برنامه‌های توسعه، سرانه مصرف لبنیات باید به حدود ۱۶۰ کیلوگرم می‌رسید، اما اکنون تقریبا نصف این میزان محقق شده است.
تیموری درباره تصویر بیرونی افزایش قیمت لبنیات توضیح داد: یکی از دلایل اصلی تکرار افزایش قیمت در این صنعت، پایین بودن حاشیه سود است که به‌طور متوسط بین ۴ تا ۵ درصد برآورد می‌شود. همین حاشیه سود محدود باعث می‌شود کوچک‌ترین تغییر در هزینه‌ها، صنعت را به سمت زیان سوق دهد و تولیدکنندگان ناچار به اصلاح قیمت شوند.
وی در پایان تصریح کرد: افزایش‌های مقطعی در حقوق و دستمزد، تغییرات قیمت شیر خام، نوسانات نرخ ارز و رشد هزینه‌هایی مانند شکر، اقلام بسته‌بندی و مواد اولیه وارداتی، همگی به صورت جداگانه بر بهای تمام‌شده اثر می‌گذارند و صنعت ناچار است این فشارهای متوالی را در قیمت نهایی منعکس کند.
منبع:ایسنا
