با وجود اقلیم ۴ فصل و پتانسیل بالا در بخش کشاورزی، برخی چالش ها و مشکلات پیش روی تولید مانع دستیابی خودکفایی محصولات اساسی در کشور شده که این امر در شرایط فعلی تحریم نگرانی هایی ایجاد کرده است.
بنابر نقشه های هواشناسی مجموع بارش کشور از ابتدای سال زراعی تاکنون ۱۳۰ میلی متر بوده که این امر کاهش ۵۳.۹ درصدی نسبت به سال قبل و ۴۱.۹ درصدی دوره بلندمدت نشان می دهد که این امر در کنار نبود بارش مناسب در فصل تابستان منجر به انواع و اقسام خشکسالی در بخش کشاورزی شده است.
گزارش های سازمان ملل حاکی از آن است که از سال ۲۰۰۸ و به دنبال بحران اقتصادی جهان، افزایش قیمت موادغذایی و انرژی، فعالیت در بخش کشاورزی در کشورهای دیگر روند تندتری به خود گرفته که همواره برای کشورهای میزبان، دریافت سرمایهگذاری مستقیم خارجی برای توسعه بخش کشاورزی است که در نهایت منجر به افزایش تولید محصولات غذایی و کاهش فقر، انتقال دانش و تجربه به این کشورها خواهد شد.
بسیاری از مسئولان بر این باورند که با توجه به قرار گرفتن ایران در کمربند خشک جهان، تغییر اقلیم و کاهش بارش یک سوم متوسط جهانی توسعه روش های نوین های آبیاری و کشت فراسرزمینی راهی برای مقابله با بحران کم آبی کشور است و در مقابل برخی مسئولان انتقاداتی نسبت به کشت فراسرزمینی دارند و معتقدند که در شرایط تحریم امکان کشاورزی در کشورهای دیگر وجود ندارد.
حال به سراغ مسئولان ذی ربط می رویم تا درباره تاثیر کم بارشی و خشکسالی های اخیر بر شرایط آبی کشور و راهکارهای رفع بحران فعلی آب با خبر شویم:
ضرورت رفع نگرانی بحران آب در بخش کشاورزی/ قحطی و کم آبی را قبول نداریم
رضا نورانی رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی در گفت و گو با خبرنگار صنعت،تجارت و کشاورزی باشگاه خبرنگاران جوان، با اشاره به اینکه کم آبی و خشکسالی کشور ما را تهدید می کند، اظهار کرد: علی رغم شرایط اقلیمی و کم بارشی، محصولات پر آب همچون هندوانه صادر و در مقابل گندم و جو کم آب وارد می شود، در حالیکه بصورت دیم امکان تولید وجود دارد.
وی با تاکید بر اینکه نگرانی آب در بخش کشاورزی باید حل شود، افزود: نگاه به بارش های بهاری و زمستان نباید باشد چرا که کشورهای خلیج فارس هم در طول سال همیشه باران ندارند و از آب رودخانه ها استفاده می کنند، درحالیکه ما فقط به آب های زیرزمینی متکی هستیم.
نورانی با بیان اینکه یک پنجم کره زمین را خاک و مابقی را آب تشکیل داده است، گفت: هم اکنون برخی کشورها از آب دریای عمان استفاده می کنند و بی تدبیری مسئولان را نباید گردن کم آبی یا محصولات پر آب انداخت.
این مقاممسئول در واکنش به اظهار نظر برخی کارشناسان مبنی بر صادرات محصولات آب بر بیان کرد: با توجه به کم آبی، صادرات محصولات را نباید تعطیل کرد و باید به سمت و سوی تولیداتی رفت که مصرف آب کمتری در واحد سطح دارند.
رئیس اتحادیه محصولات کشاورزی با بیان اینکه غذای مردم اولویت همه دولت هاست، گفت: کشورهایی که تولید غذا میکنند، ابر قدرت هستند و کشورهایی که دستشان را برای تامین غذا دراز می کنند، ناتوان هستند.
وی با اشاره به اینکه کشت فراسرزمینی راه حل رفع بحران فعلی نیست، بیان کرد: کشت فراسرزمینی تنها برای زمان صلح است و در شرایطی که دیگر کشورها ما را تهدید میکنند، چطور میتوان در آفریقا اقدام به کشت گندم و ورود آن به کشور کرد.
نورانی ادامه داد: کشت فراسرزمینی برای کشورهایی است که در صلح و آرامس به سر می برند و مشکلات تحریم ندارند، اما در زمانیکه تحریم در طول سال های گذشته فشار سنگینی به کشور وارد می کند، کمبودها را نباید گردن بی آبی انداخت، درحالیکه می توان آب دریای عمان را انتقال داد.
رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی در واکنش به اظهار نظر برخی کارشناسان پیرامون کمبود یا قحطی آب در کشور بیان کرد: هم اکنون کشورهای همسایه از دریای عمان آب مورد نیاز را تامین می کنند که با این وجود قحطی و کم آبی را قبول نداریم.
نورانی ادامه داد: امروزه با استفاده از تکنولوژی روز دنیا می توان آب مورد نیاز را تامین کرد که با این وجود کم آبی و خشکسالی را قبول نداریم.
پرداخت ۸۵ درصد هزینه سیستم های نوین آبیاری شعاری بیش نیست/اجرای سیستم های نوین آبیاری راهی برای بحران کم آبی
محمد شفیع ملک زاده رئیس نظام صنفی کشاورزی و منابع طبیعی در گفت و گو با خبرنگار صنعت،تجارت و کشاورزی باشگاه خبرنگاران جوان، با اشاره به اینکه کشت فراسرزمینی راه حل مناسبی برای تامین نیاز کشور نیست، اظهار کرد: اگر با کشت فراسرزمینی به دنبال تامین نیاز کشور باشیم، این امکان وجود دارد که در سال های آتی با مشکل روبرو شویم.
وی افزود: تامین آب مورد نیاز کشور به شرط سرمایه گذاری و تغییر روش های آبیاری متناسب با شرایط اقلیم هر منطقه وجود دارد.
ملک زاده ادامه داد: مصرف آب مورد نیاز را متناسب با شرایط هر منطقه باید بهینه کنیم تا با ایجاد امکانات و زیرساخت های لازم همچون پرداخت تسهیلات بدون بهره و با کمک های یارانه ای تولیدکنندگان را در زمینه توسعه سیستم های نوین آبیاری حمایت کنند.
این مقام مسئول در واکنش به شعار۸۵ درصدی کمک های بلاعوض سیستم های نوین آبیاری بیان کرد: با توجه به نبود برنامه مناسب، کشاورزان تا نوبت دریافت تسهیلاتشان برسد، ۲ تا ۳ سال زمان می برد که در آنمقطع قیمت امکانات، ابزار و اتصالات لوله را با نرخ روز باید محاسبه شود که این امر مشکلات کشاورزان را تشدید می کند. به عنوان مثال در ۳ سال گذشته هزینه سیستم های نوین آبیاری ۱۰ میلیون تومان برآورد شده که با پرداخت ۸۵ درصد آن از سوی دولت، رقمی حدود ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان می شود، درحالیکه قیمت اتصالات و لوله در آن مقطع ۵۰ میلیون تومان می شود که ۸۵ درصد یارانه بلاعوض رقمی نیست.
رئیس نظام صنفی کشاورزی و منابع طبیعی با انتقاد از بی کیفیتی لوازم و اتصالات سیستم های نوین آبیاری بیان کرد: در حال حاضر لوارم و اتصالات در مدت زمان ۵ تا ۶ ماه از بین می رود که این عوامل موجب شده کشاورزان رغبتی به توسعه سیستم های نوین آبیاری ندارند یا در تجهیز سیستم های نوبن ناچار به پرداخت ۱۰۰ درصد هزینه از جیبشان هستند که با این وجود نمی توان امیدوار به اجرای روش های نوین آبیاری بود.
وی با تاکید بر اجرای روش های نوین آبیاری بیان کرد: با اجرای سیستم مکانیزه برای آب، آبیاری غرقابی و سنتی به آبیاری نوین قطره ای، بارانی و نواری تبدیل شود، مصرف آب و مشکلات به حداقل می رسد.
ملک زاده ادامه داد: با مصرف بهینه آب می توان حداکثر بهره وری را داشت به طوریکه در محصولاتی که ۷۰ تا ۸۰ درصد وارد کننده هستیم، بی نیاز از واردات شویم.
این مقام مسئول با اشاره به اینکه کشت فراسرزمینی یک ظرفیت است، بیان کرد: در کشورهایی که امکان آب و زمین فراهم است و نیاز به نیروی انسانی دارند، می توان از این ظرفیت استفاده کرد. به عنوان مثال هر فردی چند صد هکتار اجاره کند یا در قالب تشکل ها کشت فراسرزمینی را انجام دهند چرا که در چند سال گذشته برخی کشاورزان در کشورهای استقلال یافته همچون قزاقستان، اوکراین، غنا، برزیل و عراق کشت فراسرزمینی انجام دادند، اما رضایتمندی نداشتند.
به گفته وی، با توجه به تاکید مقاممعظم رهبری بر حمایت از تولید از داخل، استفاده صحیح از منابع، ایجاد زیرساخت های لازم و شناسایی بازار محصولات در داخل و خارج کشاورزان دغدعه ای ندارند، اما این امر مستلزم رفع مشکلات کم آبی و استفاده بهینه از تولید است.
اجرای سیستمهای نوین آبیاری بهترین گزینه برای بحران آب/پتانسیل قابل توجهی در تولید مغفول مانده است
رحیمی نیا کارشناس کشاورزی در گفت و گو با خبرنگار صنعت،تجارت و کشاورزی باشگاه خبرنگاران جوان، اجرای روش های نوین آبیاری تحت فشار را بهترینگزینه رفع بحران کم آبی دانست و گفت: اجرای روش های نوین آبیاری بهره وری را افزایش و مصرف آب را کاهش می دهد.
وی با تاکید بر مطالعه کشت کم آب بر در نقاط اقلیمی با شرایط مختلف افزود: با توجه به آنکه توسعه چغندر قند پاییزه یک سوم چغندرقند بهاره آب مصرف می کند، وزارت جهاد کشاورزی از سال ۹۲ با حدود ۲ هزار هکتار کشت چغندرقند پاییزه را شروع کرد که امسال با افزایش ۱۰ برابری به ۲۰ هزار هکتار رسیده است.
رحیمی نیا توسعه محصولات کم آب بر با ارزش نهادن به مراکز تحقیقاتی و شرکت های دانش بنیان و توسعه محصولات سازگار متناسب با هر اقلیم را از دیگر راهکارهای رفع بحران کم آبی اعلام کرد.
این کارشناس کشاورزی ادامه داد: گرچه کشت فراسرزمینی راهی برای رفع نیاز کم آبی است و این موضوع را نمی توان تکذیب کرد، اما پتانسیل های قابل توجهی در داخل کشور مغفول مانده است که توجه به آن میتواند ما را از بحران آب نجات دهد.
به گفته وی، در برخی مواقع تصور می کنیم که با کشت فراسرزمینی مشکلات مرتفع می شود، درحالیکه براساس چشم انداز ابلاغی کلان کشور باید برنامه ریزی بلندمدت داشته باشیم.
رحیمی نیا با بیان اینکه مدیریت های غیرکارشناسی منجر به کاهش حجم آب شده است، گفت: به رغم آنکه خوزستان استان اول تولید محصولات استراتژیک گندم، ذرت، چغندرپاییزه، کلزا و مناطق شمالی این استان محل کشت صیفی و مرکبات است، اما مدیریت های غیرکارشناسی منجر به کاهش حجم آب و آسیب به تولید محصولات استراتژیک شده است.
این کارشناس کشاورزی در پایان تصریح کرد: اتخاذ برخی تصمیمات بر مبنای سال های پرآبی منجر به ایجاد خسارت به تولید محصولات شده است به طوریکه مشکلات مدیریتی سال های اخیر موجب شد بحث آب در مواقع بحرانی خود را بیشتر نشان دهد.
سرویس های خبری:کشاورزی و باغبانی
