محمدعلی ابراهیمی، با بیان اینکه موضوع کمبود آب به یکی از مهمترین چالشهای کشاورزی کشور بهویژه استان البرز تبدیل شده است، اظهار کرد: با توجه به تغییرات اقلیمی و محدودیت جدی منابع آب، پروژههای متعددی در پژوهشکده در حال اجراست که هدف آنها معرفی و توسعه گیاهان سازگار با اقلیم جدید است.
وی با اشاره به رویکرد جدید پژوهشکده افزود: علاوه بر بهبود ارقام موجود، به سراغ گیاهانی رفتهایم که در حال حاضر جایگاه پررنگی در سبد غذایی مردم ندارند اما در دنیا مورد توجه قرار گرفتهاند و سازگاری بالایی با کمآبی و تغییر اقلیم دارند؛ از جمله این ارقام می توان به ارزن و سورگوم اشاره کرد که پروژه های مطالعاتی آن در حال اجرا است و امیدواریم بتوانیم این ارقام را به چرخه تولید اضافه کنیم.
ابراهیمی ادامه داد: با در نظر گرفتن تحولاتی که در سطح دنیا در حال رخ دادن است، در بسیاری از کشورهای دنیا تلاش شده این گیاهان دوباره وارد چرخه مصرف شوند و بسیار مورد توجه قرار گرفته است. حتی برای آنها دستور غذا و رسپیهای جدید تعریف شده و در برخی کشورها هتلهای بزرگ نیز ملزم به استفاده از محصولات تهیهشده از ارزن و سورگوم در منوهای غذایی خود شدهاند تا این محصولات در سبد غذایی مردم تثبیت شوند.
وی تصریح کرد: ما نیز باید در کشور برخی عادات غذایی خود را اصلاح کنیم. به عنوان نمونه، استفاده از برنجهای پرمحصول به جای ارقام با کیفیت عطری بالا اما عملکرد پایین، میتواند نقش مهمی در افزایش بهرهوری و صرفهجویی در منابع آب داشته باشد. زمانی که برنجی با عملکرد حدود ۲.۵ تن در هکتار تولید میشود، میتوان با جایگزینی ارقام پرمحصولتر، تولید را افزایش داد و فشار بر منابع آبی را کاهش داد.
برنامه ویژه برای تولید علوفه کمآببر
رئیس پژوهشگاهده بیوتکنولوژی کشاورزی با اشاره به چالش تأمین علوفه در کشور گفت: یکی از مسائل مهم که کمتر به آن توجه شده، تأمین علوفه است. ما معمولاً تمرکز را بر گندم و محصولات غذایی اصلی میگذاریم اما علوفه نیز یکی از چالشهای جدی کشور است.
وی افزود: پژوهشگاه برنامه ویژهای برای توسعه گیاهان علوفهای کمآببر دارد تا بتوان با استفاده از این گیاهان، هم فشار بر مراتع را کاهش داد و هم خوراک دام را با مصرف آب کمتر تأمین کرد.
ارائه خدمات مولکولی به سایر مؤسسات تحقیقاتی
ابراهیمی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش پشتیبان پژوهشکده در سطح ملی گفت: ما علاوه بر اجرای پروژههای مستقل، به مؤسسات تحقیقاتی دیگر نیز خدمات تخصصی ارائه میدهیم. در حوزههای مولکولی و بیوانفورماتیک به مراکز تحقیقاتی مختلف کمک میکنیم تا فرایند دستیابی به نتایج و اصلاح ارقام با سرعت بیشتری انجام شود و زمان تحقیقات کوتاهتر شود.
وی با تأکید بر اینکه مسئله کمبود آب موضوعی چندوجهی است، اظهار کرد: در دنیا استفاده از گیاهان تراریخته و ویراسته ژنتیکی برای مقابله با تنشهای محیطی در حال گسترش است، اما در کشور ما به دلیل برخی محدودیتها و حساسیتها، هنوز این موضوع وارد فاز مزرعهای نشده است.
ابراهیمی گفت: پژوهشکده توانایی کامل برای تولید گیاهان حاصل از مهندسی ژنتیک را دارد و مطالعات در این زمینه در سطح آزمایشگاه و گلخانه در حال انجام است، اما هنوز به مرحله کشت در مزرعه نرسیدهایم؛ در حالی که بسیاری از کشورهای دنیا از این فناوری بهره میبرند.
توسعه کودهای زیستی و کاهش مصرف سموم
رئیس پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی درباره کنترل زیستی آفات و کاهش مصرف سموم شیمیایی نیز گفت: در بخش بیوتکنولوژی میکروبی، با استفاده از میکروارگانیسمها و قارچهای مفید، چندین محصول به جامعه کشاورزی کشور عرضه کردهایم.
ابراهیمی با اشاره به اقدامات پژوهشی این مجموعه در راستای توسعه کودهای زیستی سازگار با محیط زیست اظهار کرد: یکی از این محصولات، کود بیولوژیک مبتنی بر مایکوریزا است که هماکنون در بیش از ۱۰۰ هزار هکتار از اراضی کشور مورد استفاده قرار میگیرد.
وی بیان کرد: میزان مصرف این کود تنها ۱۰۰ گرم برای هر هکتار است، اما اثرات قابل توجهی در بهبود کیفیت خاک، کاهش پیامدهای منفی مصرف کودهای شیمیایی و تولید محصول سالم و ارگانیک دارد.
رئیس پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی همچنین به فعالیتهای بخش نانو پژوهشکده اشاره کرد و گفت: در این بخش، روی پوششدهی کودهای اوره برای تولید کودهای آهستهرهش کار میشود. در واقع مشکل کودهای نیتروژنه ازوته این است که به سرعت در اثر آبشویی از دسترس گیاه خارج شده و حتی موجب آلودگی آبهای زیرزمینی میشوند.
وی در ادامه افزود: فناوری پوششدهی آهسته رهش موجب میشود آزادسازی کود به تدریج انجام شود، میزان آبشویی کاهش یابد و کارایی مصرف کود افزایش پیدا کند.
ابراهیمی تأکید کرد: در مجموع، دو بازوی اصلی پژوهشکده شامل بخش بیوتکنولوژی میکروبی و بخش نانو، با تولید فرآوردههای زیستی و فناورانه، هم در زمینه تغذیه گیاه و هم در حوزه حفاظت و تقویت مقاومت گیاهان در برابر آفات و بیماریها نقشآفرینی میکنند و میتوانند در کاهش مصرف سموم و کودهای شیمیایی و افزایش پایداری کشاورزی کشور مؤثر باشند.
منبع:ایسنا
