بررسی میدانی قیمت لبنیات در بازار خرده فروشی نشان میدهد برخی محصولات از ابتدای مرداد تا ابتدای شهریور با افزایش قیمت مواجه شدهاند و در مواردی رشد قیمت به حدود ۲۳ درصد رسیده است؛ در این میان، معاون وزیر جهاد کشاورزی تأکید کرده قیمت محصولات مشمول نرخ مصوب باید رعایت شود و تخلفات قیمتی پیگیری خواهد شد.
در خردادماه، قیمت مصوب چهار محصول پرمصرف شامل شیر نایلونی، شیر بطری، پنیر UF و ماست دبهای بهترتیب ۸۴، ۹۸، ۲۰۳ و ۲۲۸ هزار تومان تعیین شد.
با این حال، تنوع محصولات لبنی از نظر وزن، چربی و نوع بستهبندی باعث شده قیمتها در بازار متفاوت باشد. افزایش هزینههای تولید، بهویژه قیمت شیر خام، از مهمترین دلایل این تغییرات عنوان شده است. بررسی میدانی از خرده فروشی ها در برخی مناطق تهران نشان میدهد قیمت برخی محصولات از ابتدای مرداد تا ابتدای شهریور افزایش یافته، در حالی که قیمت برخی دیگر ثابت مانده است.
پنیر؛ افزایش بیش از ۲۰ درصدی
یکی از بیشترین تغییرات در میان محصولات مورد بررسی مربوط به پنیر است. قیمت یک نمونه پنیر سفید ۲۱۰ گرمی که در ابتدای مرداد حدود ۱۰۹ هزار تومان ثبت شده بود، در ابتدای شهریور به ۱۳۴ هزار تومان رسیده ، به این ترتیب، مصرفکننده برای خرید این محصول در ابتدای شهریور ۲۵ هزار تومان بیشتر از ماه قبل پرداخت کرده که معادل افزایش حدود ۲۳ درصدی است.
در گروه ماست نیز افزایش قیمت مشاهده میشود. قیمت یک نمونه ماست پرچرب ۲.۷ کیلوگرمی در ابتدای مرداد حدود ۴۰۹ هزار تومان بود که در ابتدای شهریور به حدود ۴۵۷ هزار تومان رسیده است؛ یعنی افزایش بیش از ۴۸ هزار تومانی در فاصله یک ماه.همچنین قیمت یک نمونه ماست کمچرب ۱.۵ کیلوگرمی از ۳۹۹ هزار تومان در ابتدای مرداد به ۴۱۸ هزار تومان در ابتدای شهریور رسیده که افزایشی حدود ۱۹ هزار تومان یا نزدیک به پنج درصد را نشان میدهد.
این مقایسه نشان میدهد افزایش قیمت در بازار لبنیات یکدست نبوده است. در حالی که قیمت پنیر مورد بررسی در فاصله یک ماه حدود ۲۳ درصد و دو نمونه ماست حدود پنج تا ۱۲ درصد افزایش یافته، قیمت شیر پرچرب یک لیتری، ماست سنتی ۹۰۰ گرمی و خامه ۱۲۵ گرمی مورد بررسی در دو مقطع بدون تغییر بوده است.
یکی از مهمترین مولفههای موثر بر قیمت فرآوردههای لبنی، قیمت شیر خام است. قیمت هر کیلوگرم شیر خام با ۳.۲ درصد چربی درب دامداری در سال جاری ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان تعیین شده است.
بر اساس اعلام انجمن صنایع لبنی، شیر خام حدود ۷۰ درصد هزینه تولید محصولات لبنی را تشکیل میدهد؛ بنابراین تغییر قیمت این ماده اولیه میتواند تاثیر قابل توجهی بر قیمت نهایی شیر، ماست، پنیر و سایر فرآوردهها داشته باشد. در کنار شیر خام، هزینههایی مانند بستهبندی، حملونقل، انرژی و دستمزد نیز از دیگر مولفههای موثر بر قیمت تمامشده محصولات لبنی هستند.
همه محصولات لبنی قیمت مصوب ندارند
تمام محصولات لبنی مشمول قیمتگذاری مستقیم نیستند و تنها برخی اقلام پرمصرف با مشخصات مشخص، نرخ مصوب دارند؛ از جمله شیر بطری کمچرب یک لیتری ۹۸ هزار تومان، پنیر UF چهارصد گرمی ۲۰۳ هزار تومان و ماست دبهای کمچرب دو کیلوگرمی ۲۲۸ هزار تومان. با این حال، تنوع بالای محصولات از نظر وزن، درصد چربی و نوع محصول باعث شده قیمتهای متفاوتی در بازار وجود داشته باشد.
مقایسه قیمتها در ابتدای مرداد و شهریور نشان میدهد برخی محصولات طی یک ماه افزایش قابل توجهی داشتهاند و در مواردی این افزایش به حدود ۲۳ درصد رسیده است. فروشندگان همچنین از افزایش قیمت هفتگی برخی محصولات خبر میدهند.
در این شرایط، این پرسش مطرح است که افزایش قیمت محصولات لبنی خارج از فهرست اقلام مشمول نرخ مصوب بر چه اساسی انجام میشود و چه سازوکاری برای نظارت بر قیمت آنها وجود دارد؟
اکبر فتحی، معاون امور برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی درباره افزایش قیمت محصولات لبنی و نحوه نظارت بر قیمت این محصولات اظهار کرد: کالاها از نظر نحوه قیمتگذاری تقسیمبندی شدهاند؛ برخی کالاها مشمول قیمتگذاری هستند و قیمت برخی دیگر نیز از سوی انجمن و صنف مربوطه تعیین و در نهایت با سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان هماهنگ میشود.
وی افزود: در حوزه لبنیات چهار قلم کالا مشمول قیمتگذاری بود که انجمن صنایع فرآوردههای لبنی ایران نیز یک قلم به آن اضافه کرده و در مجموع پنج قلم از محصولات لبنی پرمصرف در سفره خانوار مشمول قیمتگذاری شدهاند. از جمله این محصولات میتوان به پنیر UF، ماست و شیر پاکتی اشاره کرد. سایر محصولات نیز از قیمتگذاری انجمن مربوطه با هماهنگی سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان تبعیت میکنند.
معاون امور برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی درباره عوامل موثر بر تعیین قیمت محصولات لبنی گفت: مولفههای تعیین قیمت مشخص است و در فرآوردههای لبنی، قیمت شیر خام نقش اصلی را در تعیین قیمت دارد. قیمت شیر خام نیز تابع عوامل مختلفی از جمله قیمت نهادههای دامی، هزینههای تولید، حملونقل، انرژی و دستمزد است. برای شیر خام قیمتگذاری انجام شده و طبیعتا قیمت سایر فرآوردههای لبنی نیز باید از قیمت شیر خام تبعیت کند. پنج قلم کالای مشمول قیمتگذاری باید با قیمت مصوب عرضه شوند و چنانچه در جایی تخلفی صورت گیرد و محصولی بالاتر از قیمت مصوب عرضه شود، دستگاههای مسئول نظارت بر کالاهای اساسی باید موضوع را پیگیری کنند.
وی با اشاره به سازوکار جدید نظارت بر بازار کالاهای اساسی تصریح کرد: اخیرا نظارت بر کالاها به استانداران سپرده شده و در هر استان قرارگاهی با ریاست استاندار تشکیل شده است. دبیری این قرارگاه بر عهده ادارهکل تعزیرات حکومتی استان است و وزارت جهاد کشاورزی و سازمان جهاد کشاورزی استان نیز در آن عضویت دارند.
معاون امور برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی گفت: قیمتها در این سازوکار رصد و کنترل میشوند و اگر تخلفی صورت گیرد، برخورد قانونی لازم که عمدتا برخورد تعزیری است، انجام خواهد شد. دستگاههای نظارتی همچنین مکلف هستند عرضه پنج قلم کالای مشمول قیمتگذاری را کنترل و در صورت رعایت نشدن قیمتهای مصوب، برخورد قانونی لازم را اعمال کنند.
منبع: همشهری
