سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و شرکای ملی، پروژهای جدید را با هدف توانمندسازی جوامع محلی برای حفاظت و توسعه پایدار نژادهای در معرض خطر دامهای بومی در شمالغرب جمهوری اسلامی ایران آغاز کرد.
کارگاه آغازین این پروژه با عنوان «توانمندسازی جوامع محلی برای حفاظت و توسعه ذخایر ژنتیکی دامهای بومی در معرض خطر در شمالغرب ایران» با حضور مسئولان دولتی، کارشناسان فنی، پژوهشگران، دامداران و سایر ذینفعان محلی برگزار شد. شرکتکنندگان در این نشست درباره راهکارهای حفاظت از منابع ارزشمند ژنتیکی دام و همزمان تقویت معیشت جوامع روستایی به تبادل نظر پرداختند.
فرخ طایراو، نماینده فائو در جمهوری اسلامی ایران، در افتتاحیه این کارگاه بر نقش حیاتی نژادهای بومی دام در ایجاد نظامهای کشاورزی و غذایی تابآور و مقابله با چالشهای جهانی از جمله تغییرات اقلیمی، کاهش تنوع زیستی و امنیت غذایی تأکید کرد.
وی گفت: حفاظت از این منابع ژنتیکی نه تنها برای صیانت از تنوع زیستی ضروری است، بلکه برای تضمین تولید پایدار غذا و تقویت تابآوری معیشت جوامع روستایی در آینده نیز اهمیت اساسی دارد.
شمالغرب ایران زیستگاه شماری از نژادهای ارزشمند دام بومی از جمله شتر دوکوهانه، گاو سرابی، بز مهابادی و بز مرخز است. این نژادها بخش مهمی از تنوع زیستی کشاورزی کشور را تشکیل میدهند و علاوهبر تأمین معیشت، در حفظ هویت فرهنگی و افزایش تابآوری جوامع روستایی و عشایری نقش مهمی ایفا میکنند.
طایراو با اشاره به آخرین ارزیابیهای فائو افزود: بیش از ۸۸۰۰ نژاد دام بومی و فرامرزی در جهان شناسایی شدهاند که بیش از ۷۰ درصد آنها در معرض خطر انقراض قرار دارند. این موضوع ضرورت اجرای برنامههای حفاظتی و حمایت بیشتر از دامدارانی را که از این ذخایر ارزشمند نگهداری میکنند، بیش از پیش آشکار میکند.
وی با تأکید بر اینکه حفاظت پایدار بدون مشارکت فعال جوامع محلی امکانپذیر نیست، اظهار کرد: این پروژه توانمندسازی جوامع محلی را در کانون رویکرد خود قرار داده است. در طول ۱۸ ماه آینده، این طرح از ایجاد برنامههای اصلاح نژاد مبتنی بر مشارکت جوامع محلی، ثبت شجره و عملکرد دامها و حفاظت از مواد ژنتیکی حمایت خواهد کرد.
این ابتکار همچنین در زمینه احیای مراتع، تقویت واحدهای فرآوری شیر و الیاف موهر، و ارائه آموزشها و برنامههای گسترده توانمندسازی برای دامداران، کارشناسان فنی و سیاستگذاران سرمایهگذاری خواهد کرد. علاوهبر این، اقداماتی برای توسعه زنجیرههای ارزش و ایجاد فرصتهای جدید بازار برای محصولات حاصل از نژادهای بومی دام انجام خواهد شد تا به افزایش درآمد و تابآوری اقتصادی جوامع روستایی کمک شود.
وی افزود: این پروژه در راستای تلاشهای بینالمللی برای ترویج نظامهای کشاورزی و غذایی پایدار و فراگیر قرار دارد و به تحقق اهداف «سال بینالمللی مراتع و دامداران ۲۰۲۶» کمک میکند؛ ابتکاری جهانی که نقش حیاتی جوامع دامدار را در حفاظت از تنوع زیستی، تأمین امنیت غذایی و مدیریت پایدار اکوسیستمها به رسمیت میشناسد.
یکی از ویژگیهای برجسته این پروژه، تمرکز ویژه آن بر توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی است. زنان در مناطق هدف نقش اساسی در سیستم های تولید دام ایفا میکنند. این پروژه از طریق حمایت از واحدهای فرآوری، توسعه زنجیرههای ارزش و اجرای برنامههای هدفمند توانمندسازی، درصدد تقویت مشارکت اقتصادی و نقش رهبری زنان روستایی و همزمان حمایت از حفاظت و بهرهبرداری پایدار از نژادهای بومی دام است.
این برنامه که بر پایه تجربیات پیشین فائو در زمینه حفاظت از منابع ژنتیکی دام در ایران، از جمله پروژههای حفاظت از شتر دوکوهانه و ارائه خدمات نوآورانه دامپزشکی و تولیدمثلی سیار برای دامداران عشایری، طراحی شده است، دامنه اقدامات حفاظتی را به چندین نژاد بومی گسترش میدهد و پیوند میان حفاظت از تنوع زیستی و توسعه روستایی را بیش از پیش تقویت میکند.
منبع: مهر
