درحاضر فرسودگی ماشین آلات کشاورزی موجب شده تا بخشی از محصولات هنگام برداشت تبدیل به ضایعات شود که نوسازی ناوگان در تأمین امنیت غذایی و ارزآوری بخش کشاورزی تأثیر بسزایی دارد.
حرکت به سمت کشاورزی مدرن و هوشمندسازی مکانیزاسیون بهترین راه دستیابی به خودکفایی و ارتقای امنیت غذایی و افزایش بهره‌وری زمین‌های کشاورزی و جلوگیری از بروز خسارت در شرایط خشکسالی است، با این وجود گرانی ماشین‌آلات و کمبود منابع اعتباری بزرگترین مانع بر سر راه نوسازی مکانیزاسیون کشاورزی است که متاسفانه قیمت پایین خرید تضمینی غلات موجب شده تا کشاورزان منابع مالی لازم برای نوسازی ناوگان نداشته باشند.
بنابر آمار ۷۰۰ هزارتراکتور در مزارع کشور داریم که بیش از نیمی از تراکتورها عمر بالای ۱۳ تا ۱۴ سال دارند که نوسازی ناوگان در کاهش مصرف سوخت، افزایش تولید و کاهش هدررفت محصولات کشاورزی و بهبود محیط زیست اثرگذار است
غلامرضا نوری وزیر جهاد کشاورزی نیاز سالانه کشور به نوسازی تراکتور را حداقل ۳۰ هزار دستگاه دانست و گفت: در بخش کشاورزی نیاز ۲۰ هزار دستگاهی داریم که این امر بدان معناست که بازار داخلی سالانه نیازمند ۵۰ هزار دستگاه است در خارج تقاضای بالایی برای محصولات تراکتورسازی داریم و این کشش بازار افق های بلندی را برای توسعه بیش از پیش تراکتور باز می کند.
سالانه ۵۵ هزاردستگاه تراکتور مورد نیاز کشور است
در ادامه کریم ذوالفقاری رئیس مرکز توسعه مکانیزاسیون و صنایع کشاورزی گفت: در سنوات گذشته به طور میانگین سالانه ۲۰ هزاردستگاه طی ۲ دهه گذشته کسری ورود تراکتور به بازار داشتیم که همه اینها تجمع پیدا کرده و یک تقاضای انباشته ایجاد شده است و از طرفی بحث جایگزینی مطرح کردن نیاز به ماشین دارد، اما منطق این است که ابتدا به کشاورزی که تراکتور ندارد، داده شود.
وی نیاز سالانه تراکتور کشور را ۵۵ هزار دستگاه اعلام کرد و افزود: در حال حاضر سالانه ۳۰ تا ۳۵ هزاردستگاه تولید و وارد بازار می شود وعمده تولیدکننده کشور شرکت تراکتورسازی است و قدم های خوبی برداشته به طوریکه در چندسال گذشته اقدامات خوبی در تیراژ تولید رخ داده است و قول دادند نیاز را تامین کنند.
ذوالفقاری با بیان اینکه در حوزه تراکتور ۵۵ درصد و در حوزه کمباین ۶۰ درصد فرسودگی داریم، گفت: با توجه به فرسودگی تراکتور و کمباین نیاز است که دستگاه جدید وارد مزارع شود، همچنین ۵۵ درصد تراکتورهای موجود کشور بالای ۱۳ سال سن دارند و ۶۰ درصد کمباین‌ها معادل ۱۲ هزار دستگاه فرسوده هستند.
رئیس مرکز توسعه مکانیزاسیون وزارت جهاد ادامه داد: بنابر آمار ۳۰۰ هزاردستگاه تراکتور فرسوده در کشور وجود دارد که نوسازی آن در کاهش هزینه های سوخت تاثیر بسزایی دارد. گفتنی است سالانه تراکتور به طور میانگین ۸۰۰ ساعت فعالیت دارد که با رسیدن به سن فرسودگی هر ساعت ۳.۵ لیتر سوخت اضافه دارد که اختلاف سوخت ماشین آلات با عمر مفید و فرسودگی ۳۰۰ هزار دستگاه عدد بزرگی می‌شود.
چندی پیش ناصر قربانیان فعال حوزه تراکتور اعلام کرد که اگر برای دولت توانایی مالی برای جایگزینی تراکتورهای فرسوده وجود داشته باشد که حداقل سالانه ۳۰ همت در اختیار بانک‌های عامل قرار دهیم، در آن مقطع می‌توان گفت که نیاز بیشتر است و در سفر اخیر وزیر جهاد به تبریز و بازدید از تراکتورسازی ۵۰ هزار دستگاه به عنوان نیاز مطرح کردند، اما واقعیت آن است که برای پوشش دادن به این نیاز حتما به تسهیلات نیاز داریم و اگر صحبت‌های وزیر جهاد کشاورزی را به عنوان مبنا قرار دهیم، نیازهای جاری و انباشت شده مربوط به تراکتورهای فرسوده ۵۰ هزاردستگاه است که تحقق آن نیازمند تسهیلات برای تراکتورهای جاری و فرسوده است.
۴۰۰ هزار تراکتور فرسوده در بخش کشاورزی وجود دارد
گفتنی است که در حال حاضر قیمت تراکتور سبک ۳۷۰ میلیون تومان تا ۲ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان است که با توجه به تورم و واقعی سازی قیمت‌ها انتظار می‌رود که توجه جدی برای حذف مالیات ارزش افزوده برای کشاورزان در نظر گرفته شود چراکه کشاورزان ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان مالیات می‌دهد که همانند سایر نهاده‌ها و در راستای افزایش قدرت خرید کشاورزان باید معاف از مالیات باشد
در ادامه حمیدرضا نامی رئیس هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان ماشین آلات کشاورزی با اشاره به چالش اصلی نوسازی تراکتور در کشور گفت: نوسازی تراکتور وظیفه حاکمیتی است که باید مساعدت کند که در جریان دارندگان تراکتورهای فرسوده تمایل به جایگزینی داشته باشد چراکه در شرایطی که وضعیت اقتصادی کشاورز به گونه ای است که برای حداقل معیشت زندگی مانده است، طبیعتا اولویت آخر نوسازی تراکتور فرسوده است.
به گفته وی، در حال حاضر وزارت جهاد اعتباری در قالب تسهیلات یا کمک های بلاعوض ندارد که در اختیار کشاورزان قرار دهد تا با نوسازی ناوگان مصرف سوخت کاهش یابد و دستگاهی با هزینه نگهداری کمتر وارد مزرعه کند که براین اساس در این بخش اتفاق خاصی نیفتاده است که تعداد نوسازی ناوگان فرسوده افزایش یابد.
نامی ادامه داد: در حال حاضر برای پاسخگویی به بازار عادی خرید تراکتور کسری نداریم و در مورد دنباله بندها مازاد تولید داریم که به کشورهای همسایه صادر می شود، اما برای پروژه جایگزینی ناوگان فرسوده یا بهبود و اصلاح ناوگان فرسوده باید تمهیدات اساسی اتخاذ شود و همواره نیاز است که برای ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزارتراکتور فرسوده کشور مدل کار تعریف شود که بخشی تامین و عرضه تراکتور خواهد بود که از ظرفیت داخل قابل استفاده است و کسری را می توان از طریق واردات تامین کرد. اما در شرایط فعلی عرضه و تقاضا متعادل و در حوزه ادوات کشاورزی مازاد بر تقاضاست.
رئیس هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان ماشین آلات کشاورزی با بیان اینکه اعتبارات حوزه مکانیزاسیون در سنوات اخیر تغییری نداشته است، افزود: سالهاست عدد اعتبارات روی ۵ همت ثابت مانده است و طبیعتا این رقم هرچه جلوتر می رویم در سبد کالایی کم ارزش می شود. به عنوان مثال زمانیکه تراکتور ۳۰۰ میلیون تومان بود رقم تسهیلات ۵ همت بود، اکنون که قیمت تراکتور نزدیک یک میلیارد تومان است همین ۵ همت بدهند که براین اساس سهم تسهیلات مکانیزاسیون در بازار فروش کمتر می شود به طوریکه کمتر از ۱۰ درصد قیمت فروش به خود تخصیص می دهد، درحالیکه اگر قرار است وزارت جهاد برای بخش مکانیزاسیون اجرا کند، باید منابع و ردیف بودجه ای دیده شود.
وی با اشاره به علل ریزش بالای برخی کمباین غلات گفت: در خصوص ریزش کمباین غلات یک اقدام نیست که بتواند پوشش دهد زنجیره ای از اقدامات پیاپی می تواند موضوع ریزش را پوشش بدهد. به عنوان مثال در حال حاضر تکنولوژی کمباین موجود بروز نیست و از طرفی توان اقتصادی کشاورزان تحمل فشار اقتصادی با قیمت بالا ندارد که براین اساس پول کشاورران به تعمیرکمباین نمی رسد.
این مقام مسئول ادامه داد: وقتی دولت قیمت خرید تضمینی غلات را پایین می‌گذارد که کشاورز درگیر رفع بدهکاری هاست. از این رو امکان استفاده از کمباین با تکنولوژی به روز وجود ندارد، اما عملا فعالیت بخش کشاورزی اقتصادی نیست که کمباین‌گران بیاورد که محصول را جمع آوری کند، این درحالی است که اگر قیمت مناسب باشد، با حساسیت بیشتری با موضوع برخورد می کند سال گذشته ۳۵ تا ۳۶ هزار دستگاه تراکتور در توان های مختلف مجموعه تولیدات و واردات تراکتورهای کشاورزی بود که به ناوگان کشاورزی کشور اضافه شد.
توسعه مکانیزاسیون و نوسازی ناوگان کشاورزی راهکار اصلی افزایش بهره وری،کاهش ضایعات و تضمین کننده امنیت غذایی کشور محسوب می شود که در راستای دستیابی به اهداف برنامه هفتم انتظار می رود که حمایت های لازم در این حوزه صورت بگیرد.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
