در روزهای اخیر، تولیدکنندگان مرغ گوشتی با گلایه از فروش محصول پایین‌تر از هزینه تمام‌شده، افزایش بهای نهاده‌ها، ضعف خرید حمایتی و نبود بازار پایدار برای صادرات، نسبت به ادامه زیان در واحدهای تولیدی هشدار داده‌اند. مرغداران معتقدند افزایش جوجه‌ریزی و انباشت مرغ در بازار، بدون پیش‌بینی تقاضای واقعی، تعادل زنجیره را بر هم زده است؛ در مقابل، وزارت جهاد کشاورزی ضمن رد نقش انحصاری جوجه‌ریزی در شرایط فعلی، افزایش وزن مرغ‌ها، کاهش مصرف و عملکرد ضعیف تشکل‌ها در صادرات و جمع‌آوری مازاد را از عوامل مؤثر می‌داند. در همین راستا، روح‌الله زحمتکش – معاون امور دامی وزارت جهاد کشاورزی – به تشریح تصمیمات این وزارتخانه برای کنترل تولید، حمایت از مرغداران و بازگرداندن تعادل به بازار پرداخت.
روح‌الله زحمتکش – معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی – در گفت‌وگو، با تشریح آخرین وضعیت تولید و بازار گوشت مرغ اظهار کرد: برنامه جوجه‌ریزی مهرماه هنوز تکمیل نشده، اما اعداد ثبت‌شده نشان می‌دهد جوجه‌ریزی روزانه که پیش‌تر در برخی روزها به هشت تا ۹ میلیون قطعه می‌رسید، اکنون عمدتاً در محدوده شش میلیون قطعه قرار گرفته و حداکثر آن حدود هفت میلیون قطعه است.
وی افزود: با این روند، مجموع تولید ماهانه جوجه حدود ۱۲۰ میلیون قطعه برآورد می‌شود که در صورت صادرات حدود ۱۰ میلیون قطعه، حداکثر نزدیک به ۱۱۰ میلیون قطعه برای جوجه‌ریزی داخلی باقی می‌ماند. این تصمیم از منظر تنظیم بازار، تصمیمی نزدیک به مرز ریسک است؛ به این معنا که در شرایط فعلی، نگرانی از افزایش قیمت مرغ و آسیب دیدن مصرف‌کننده، بیش از نگرانی درباره افت مجدد قیمت است.
زحمتکش تاکید کرد: معیار آماری وزارت جهاد کشاورزی در ماه‌های مختلف تغییر نکرده است. همان سامانه و مبنایی که بر اساس آن در مردادماه جوجه‌ریزی حدود ۱۳۸ میلیون قطعه اعلام شد، اکنون عدد نزدیک به ۱۱۰ میلیون قطعه را نشان می‌دهد؛ بنابراین حدود ۲۸ میلیون قطعه از میزان جوجه‌ریزی کاسته شده و نتیجه طبیعی آن باید کاهش عرضه و حرکت تدریجی قیمت مرغ به سمت بالا باشد.
اقدامات انجام‌شده برای کنترل تولید
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی درباره اقدامات انجام‌شده برای کنترل تولید گفت: از ۱۷ مردادماه، دو اقدام به‌طور همزمان در دستور کار قرار گرفت؛ نخست، آغاز و تسهیل صادرات جوجه و دوم، حذف گله‌های مادر بالای ۷۲ هفته. در کمیته تولید مصوب شد گله‌های بالای ۷۲ هفته از چرخه تولید جوجه خارج شوند تا از مازاد عرضه جلوگیری شود. پس از اجرای این برنامه، میزان تحقق تولید در مقایسه با پیش‌بینی‌ها که در برخی روزها به بیش از ۱۰۰ تا ۱۰۶ درصد می‌رسید، به محدوده ۹۸ و ۹۹ درصد و سپس حدود ۹۱ تا ۹۶ درصد کاهش یافت.
زحمتکش ادامه داد: در شهریورماه، میانگین جوجه‌ریزی روزانه حدود هفت میلیون و ۶۰۰ هزار قطعه در نظر گرفته شد و در مهرماه این محدودیت تشدید شد تا جوجه‌ریزی روزانه به حداکثر هفت میلیون قطعه برسد. در مقایسه با مردادماه، اکنون به‌طور متوسط روزانه دست‌کم دو میلیون و ۵۰۰ هزار قطعه جوجه‌ریزی کمتری انجام می‌شود.
وی درباره علت افزایش تولید در ماه‌های گذشته نیز توضیح داد: پیش‌بینی این بود که در پایان ماه صفر و شهریور، مصرف گوشت مرغ افزایش یابد؛ اما میزان تقاضا مطابق انتظار رشد نکرد. در کنار آن، اظهارات مطرح‌شده در فضای مجازی درباره ناسالم، فاسد یا سمی بودن بخشی از مرغ‌های موجود در بازار، بر ذهنیت و رفتار مصرف‌کنندگان اثر گذاشت.
اظهارات درباره سلامت مرغ به مصرف آسیب زد
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی با انتقاد از اظهارات مطروحه در فضای مجازی گفت: این سخنان به‌شدت بر مصرف مرغ اثر گذاشت. یکی از نشانه‌های آن، افزایش قیمت گوشت قرمز در شهریورماه بود؛ در حالی که معمولاً با عرضه دام‌های عشایری در این ماه، چنین افزایشی مشاهده نمی‌شد. بخشی از مصرف‌کنندگانی که توان مالی بیشتری داشتند، به جای مرغ به سمت خرید گوشت قرمز رفتند.
وی افزود: حتی اگر فرض شود مرغ تاریخ‌گذشته یا مسئله‌دار وجود داشته، رقم مطرح‌شده حدود ۲۰ هزار تن و مربوط به مصارف صنعتی بوده است. این میزان باید با مصرف و تولید روزانه حدود ۸۵۰۰ تن مرغ در کشور مقایسه شود. اطمینان داریم محصول مورد اشاره با آن ویژگی‌هایی که بیان شد، وارد بازار مصرف خانوار نشده است. انتظار این بود که پس از مطرح شدن چنین موضوع حساسی، درباره ابعاد واقعی آن و میزان تولید روزانه کشور نیز توضیح داده شود؛ زیرا خسارت ناشی از کاهش تقاضا در نهایت متوجه تولیدکننده شد.
مرغ‌های سنگین، مازاد عرضه را تشدید کردند
وی یکی دیگر از عوامل تداوم افت قیمت را افزایش وزن مرغ‌های آماده کشتار دانست و اظهار کرد: تولیدکنندگان با تصور افزایش سنتی قیمت مرغ در شهریورماه، عرضه را به تعویق انداختند و مرغ‌ها را سنگین‌تر کردند؛ اما افزایش تقاضای مورد انتظار محقق نشد. اگر در یک دوره ۱۳۰ میلیون قطعه جوجه‌ریزی انجام شود و وزن هر مرغ فقط ۵۰۰ گرم بیش از حد متعارف افزایش یابد، حدود ۶۵ هزار تن گوشت بیشتر وارد بازار خواهد شد. حتی افزایش ۲۵۰ گرمی وزن می‌تواند بیش از ۳۰ هزار تن به عرضه گوشت مرغ اضافه کند. این وضعیت، علاوه بر افزایش هزینه خوراک و نامناسب شدن ضریب تبدیل، تعادل بازار را نیز بر هم می‌زند.
به گفته زحمتکش، وجود مرغ‌های سنگین موجب شده است با وجود کاهش جوجه‌ریزی، بازار هنوز وارد مسیر افزایش متعادل قیمت نشود و قیمت در برخی مقاطع تا محدوده ۱۵۰ تا ۱۶۰ هزار تومان کاهش یابد.
وی با بیان اینکه مرغ‌هایی با وزن چهار کیلو و ۶۰۰ گرم و حتی پنج کیلو نیز گزارش شده است، گفت: نگهداری مرغ تا سنین بسیار بالا و رسیدن به چنین وزن‌هایی، تصمیم اقتصادی خود تولیدکننده است و نمی‌توان تمام مسئولیت آن را به دستگاه‌های دولتی یا کشتارگاه‌ها نسبت داد.
چرا کشتارگاه‌ها مرغ سنگین می‌خواهند؟
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی درباره تمایل کشتارگاه‌ها به خرید مرغ‌های درشت توضیح داد: هرچه مرغ سنگین‌تر باشد، درصد افت کشتار کاهش می‌یابد. برای مثال، مرغ حدود دو کیلو و ۲۰۰ گرمی ممکن است نزدیک به ۲۵ درصد افت داشته و ۷۵ درصد لاشه بدهد، اما در مرغ‌های سنگین‌تر، افت می‌تواند به حدود ۱۸ درصد کاهش یابد و سهم لاشه به حدود ۸۲ درصد برسد. از آنجا که خرید کشتارگاه بر مبنای وزن زنده انجام می‌شود، مرغ سنگین‌تر برای کشتارگاه جذابیت بیشتری دارد.
وی ادامه داد: شرایط خرید شرکت پشتیبانی امور دام متفاوت است؛ این شرکت لاشه مرغ را برای ذخیره‌سازی طولانی‌مدت خریداری می‌کند و ترجیح می‌دهد مرغ‌های سبک‌تر تحویل بگیرد. خرید مرغ سبک‌تر همچنین باعث می‌شود تعداد بیشتری از مرغ‌های موجود در واحدهای تولیدی از بازار جمع‌آوری شود.
زحمتکش تصریح کرد: در دوره‌ای برای حمایت از مرغداران، سقف وزن خرید شرکت پشتیبانی امور دام تا دو کیلو و ۲۰۰ گرم افزایش یافت، اما این تصمیم ناخواسته مرغداران را به تولید مرغ سنگین تشویق کرد. پس از تکمیل ذخایر استراتژیک و توقف خرید، بخشی از تولیدکنندگان همچنان همان رویه را ادامه دادند و به افزایش مازاد بازار دامن زدند.
مجوز صادرات صادر شده، اما صادرات قابل توجه نیست!
وی با اشاره به حمایت‌های صورت‌گرفته از تولیدکنندگان گفت: بیش از دو ماه است که مجوز صادرات جوجه و محصولات مرتبط صادر شده و وزارتخانه برای بازاریابی خارجی نیز همکاری کرده است. در این زمینه با سازمان توسعه تجارت، بخش‌های اقتصادی و سفارتخانه‌ها رایزنی شد، اما فعالان این بخش نتوانستند صادرات قابل‌توجهی انجام دهند.
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی میزان صادرات انجام‌شده را حدود ۱۳۰۰ تا ۱۴۰۰ تن اعلام کرد و افزود: صدور مجوز به‌تنهایی کافی نیست و تشکل‌ها و فعالان اقتصادی باید توان بازاریابی و حضور در بازارهای هدف را نیز ایجاد کنند. وزارت جهاد کشاورزی همچنین با دستور وزیر امکان برداشت نهاده از ذخایر استراتژیک را به شرکت پشتیبانی امور دام دادند، تا با مهلت بازپرداخت ۸۹ روزه، در اختیار زنجیره‌های تولید در ازای ذخیره سازی گوشت مرغ به عنوان سرمایه در گردش قرار گیرد.
خرید حمایتی ۳۰ هزار تن مرغ و شارژ سهمیه جدید
زحمتکش از برنامه خرید ۳۰ هزار تن گوشت مرغ توسط شرکت پشتیبانی امور دام خبر داد و گفت: این میزان خرید برای یک هفته طراحی نشده، بلکه هدف آن حمایت از بازار تا پایان مهر و رسیدن به دوره‌ای است که آثار جوجه‌ریزی روزانه هفت میلیون قطعه، یعنی حدود ۱۰ آبان‌ماه، در بازار نمایان شود. پس از رایزنی و تشریح وضعیت برای مراجع تصمیم‌گیر، مجوز خرید سه هزار تن دیگر نیز به سهمیه شرکت پشتیبانی امور دام افزوده شد تا این شرکت بتواند در کنار مرغداران قرار گیرد و ذخایر استراتژیک کشور نیز تقویت شود. نامه‌هایی نیز به استان‌ها و وزارت کشور ارسال شده است تا از ظرفیت سردخانه‌ها برای جمع‌آوری و ذخیره‌سازی مرغ استفاده شود.
تشکل‌ها فقط مطالبه‌گر نباشند
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی با تاکید بر مسئولیت تشکل‌های تولیدی گفت: اتحادیه‌ها نباید صرفا دستگاه‌های دولتی را مقصر معرفی کنند؛ بلکه باید به شکل عملیاتی در تنظیم تولید و بازار نقش بگیرند. تشکل باید بتواند به اعضای خود اعلام کند که مرغ را بیش از حد سنگین نکنند، برای خرید و ذخیره‌سازی محصول سازوکار ایجاد کند و در زمان مازاد عرضه، بخشی از بازار را مدیریت کند.
وی افزود: وزارتخانه آمادگی دارد اختیارات حاکمیتی و ابزارهای تنظیم‌گری را تا حد امکان در اختیار تشکل‌ها قرار دهد، اما مدیران اتحادیه‌ها نیز باید مسئولیت بپذیرند. کسی که مالک کالا نیست، نمی‌تواند درباره آن تصمیم مؤثر بگیرد؛ بنابراین اتحادیه‌ها باید با ایجاد سازوکارهای مشترک خرید و مالکیت، قدرت مداخله در بازار پیدا کنند.
قیمت میانگین جوجه نباید از ۸۰ هزار تومان عبور کند
زحمتکش درباره بازار جوجه یک‌روزه نیز اظهار کرد: بخش مهمی از افزایش قیمت جوجه ناشی از هیجانات بازار است. قیمت کارشناسی پیش‌تر حدود ۷۲ هزار تومان اعلام شده بود و با توجه به شرایط جدید می‌توان محدوده ۸۰ تا ۸۵ هزار تومان را بررسی کرد، اما افزایش‌های جهشی تا ۱۲۰، ۱۳۰ یا ۱۵۰ هزار تومان قابل قبول نیست. در جلسه با انجمن تولیدکنندگان جوجه یک‌روزه و اعضای هیئت‌مدیره آن تاکید شد که باید سن گله‌های مادر کاهش یابد و عرضه مدیریت شود. هر واحدی که جوجه را بالاتر از حدود ۸۰ هزار تومان عرضه کند، با پیگیری دستگاه‌های نظارتی و تعزیرات مواجه خواهد شد. نمی‌توان قیمت‌های بسیار پایین و بسیار بالا را با یکدیگر جمع کرد و یک میانگین ظاهراً قابل قبول به دست آورد؛ پراکندگی قیمت نیز اهمیت دارد. عرضه ۱۰ هزار تومانی امروز، نتیجه فروش ۱۲۰ یا ۱۳۰ هزار تومانی ماه‌های قبل و توسعه بی‌ضابطه تولید است.
وی پیشنهاد کرد: انجمن تولیدکنندگان جوجه یک‌روزه سازوکاری ایجاد کند که همه جوجه‌های تولیدشده ابتدا تحت مدیریت یک مجموعه مشترک قرار گیرد و سپس از طریق تابلوی عرضه در سامانه بازارگاه توزیع شود. البته که بازارگاه به‌تنهایی معجزه نمی‌کند و پیش از عرضه در سامانه باید الزامات مالکیت، توزیع و کنترل تولید فراهم شود.
افزایش قیمت نهاده‌ها و ضرورت بازتعریف تولید
زحمتکش با اشاره به نگرانی تولیدکنندگان از احتمال افزایش هزینه نهاده‌ها گفت: قیمت ذرت و کنجاله سویا تابع بازار جهانی و هزینه واردات است. قیمت بهای تمام شده کنجاله سویا که اکنون حدود ۹۴ تا ۹۵ هزار تومان برای واردکننده است، احتمالاً به حدود ۱۰۰ هزار تومان خواهد رسید. با این حال، نمی‌توان افزایش احتمالی هزینه‌های آینده را از امروز در قیمت مرغ محاسبه و از مصرف‌کننده دریافت کرد. برای جبران این شرایط، میزان جوجه‌ریزی کاهش یافته تا در ماه‌های آینده، تولیدکننده بتواند محصول خود را با قیمت مناسب‌تر و حداقل حاشیه سود عرضه کند. اگر عرضه از نیاز بازار کمتر شود نیز شرکت پشتیبانی امور دام می‌تواند از ذخایر خود برای جلوگیری از جهش قیمت استفاده کند.
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی عنوان کرد: اقتصاد تولید پس از تغییر سیاست ارزی نیازمند بازتعریف است. دولت دیگر توان پرداخت یارانه گسترده به همه اجزای زنجیره را ندارد و قدرت خرید مصرف‌کننده نیز محدود است. بنابراین تولید باید متناسب با تقاضای واقعی و قیمت‌های قابل تحمل برای جامعه برنامه‌ریزی شود. هدف برنامه فعلی این است که نه تولیدکننده زیان کند و نه مصرف‌کننده با جهش ناگهانی قیمت روبه‌رو شود. تحقق این هدف، بدون پذیرش مسئولیت از سوی تشکل‌ها، کنترل وزن مرغ، مدیریت قیمت جوجه و هماهنگی میان دولت و فعالان زنجیره امکان‌پذیر نخواهد بود.
منبع:ایسنا
