تجربه نشان داده که قیمت گذاری دستوری نه تنها باعث کاهش قیمت ها نمی شود بلکه باعث ضرر و زیان بیشتر مصرف کننده شده و از طرف دیگر بدلیل عدم امنیت و عدم امکان برنامه ریزی، سرمایه گذار نمی تواند سرمایه خود را به عرصه تولید وارد کند. همین موضوع باعث کاهش تولید و از طرفی کاهش عرضه در مقابل تقاضا می شود و منجر به بالا رفتن تورم و ضربه به تولید و اقتصاد کشور می گردد.
اما برای کشف قیمت های واقعی کالاها نمی توان بازارها را رها کرد و بدست دلالان سپرد و نیاز به نظارت، شفافیت و وجود قوانین و مقررات از نیازهای اساسی کنترل بازارهاست.
مکانیسم عرضه و تقاضا بهترین سیستم برای کشف قیمت های واقعی و متعادل است.
در این میزان عرضه کالاها در بورس برای کشف قیمت های تعادلی، در عین شفافیت و نظارت دولت و تحت مقررات و قوانین، یک روش بسیار مطمئن تر برای تعیین قیمت کالاهاست و این روش به ایجاد بازار رقابتی کمک شایان توجهی می کند.
از طرفی وقتی بازار رقابتی باشد تولیدکنندگان انگیزه بیشتری برای ارتقاء کیفیت محصولات خود دارند و این خود به بالارفتن سطح کیفی کالاها و جلب رضایت مصرف کننده کمک می کند.
وقتی کشف قیمت های واقعی بر اساس رقابت بین حجم بالایی از عرضه کنندگان کالا و خریداران انجام می شود عوامل جانبی موثر در قیمت کالاها به طور شفاف خود را نشان می دهند. معاملات شفاف و امن خواهند بود و معاملات صوری در بازارهای کالا به حداقل می رسند. همین امر می تواند منجر به کاهش تورم شود.
به شرط اینکه شرایطی فراهم شود تا تولیدکنندگان بیشتری بتوانند کالاهای خود را در بورس عرضه کنند و این عرضه، منظم و مستمر باشد. از طرفی خریداران بیشتری از کالاهای بورسی استقبال کنند که این مستلزم ایجاد اطمینان و امنیت برای مصرف کننده است.
بورس کالا کمک می کند تا شرایط عادلانه ای هم برای خریدار و هم برای فروشنده فراهم شود و قیمت ها با شفافیت تعیین شوند. از طرفی نوعی اطمینان بین طرفین معامله وجود دارد. خریدار از اصالت کالا مطمئن است و فروشنده نیز با اصالت کالای خود معرفی می شود. بنابراین نوعی فضای وسیع تبلیغاتی برای تولیدکننده و عرضه کننده کالا در بورس برای معرفی هرچه بیشتر به تعداد زیادی خریدار فراهم می شود. امکانی که در بازارهای غیررسمی وجود ندارد.
مهمترین مزیت این فرایند کوتاه کردن دست دلالان و سودجویان در جابجایی قیمت هاست. امکان رصد معاملات از سوی دولت از دیگر مزیت های این بازار است که در بازارهای غیررسمی وجود ندارد.
به قلم دکتر مهدی کریمی تفرشی
