افزایش قیمت مواد پتروشیمی و اقلام بستهبندی طی ماههای اخیر، فشار تازهای بر صنعت قارچ وارد کرده است.
بررسیهای میدانی نشان میدهد قیمت برخی اقلام بستهبندی مورد استفاده در تولید و عرضه قارچ، در مواردی بیش از ۲۵۰ درصد افزایش یافته؛ موضوعی که فعالان این صنعت آن را یکی از عوامل مؤثر بر رشد هزینه تولید و کاهش حاشیه سود میدانند.
در شرایطی که صنعت قارچ طی سالهای اخیر با چالشهایی مانند افزایش هزینه انرژی، حملونقل، نهادههای تولید و نوسانات بازار مواجه بوده، بروز جنگ تحمیلی سوم و افزایش قیمت مواد پتروشیمی، اکنون جهش هزینههای بستهبندی را نیز به یکی از دغدغههای اصلی تولیدکنندگان این صنعت تبدیل کرده است.مسئلهای که میتواند در ادامه، بر قیمت نهایی محصول و حتی الگوی مصرف بازار تأثیر بگذارد.
وابستگی صنعت قارچ به مواد پتروشیمی
بستهبندی در صنعت قارچ تنها یک بخش ظاهری یا تبلیغاتی نیست، بلکه نقش مستقیمی در حفظ کیفیت، ماندگاری، حملونقل و فروش محصول دارد. قارچ از جمله محصولات حساس غذایی است که کوچکترین آسیب در فرآیند نگهداری و جابهجایی میتواند باعث افت کیفیت، تغییر رنگ، کاهش ماندگاری و افزایش ضایعات شود.
به همین دلیل بخش عمدهای از فرآیند تولید و عرضه قارچ، به انواع ظروف پلاستیکی، فیلمهای بستهبندی و کیسههای پلیمری وابسته است. بخش عمده ظروف، فیلمهای بستهبندی و کیسههای مورد استفاده در صنعت قارچ، وابسته به مواد اولیه پتروشیمی هستند و همین وابستگی باعث شده نوسانات بازار پلیمر مستقیماً به هزینه تولید منتقل شود.
در حال حاضر بسیاری از اقلام مصرفی این صنعت از مواد پلیمری مانند پلیپروپیلن برای ظروف بستهبندی، پلیاتیلن برای کیسهها و فیلمهای پلاستیکی و پلیوینیل کلراید برای برخی فیلمهای شیرینگ و بستهبندی تولید میشوند.
کارشناسان صنعت قارچ میگویند افزایش قیمت این مواد، هزینه بستهبندی قارچ را طی مدت کوتاهی به شکل کمسابقهای افزایش داده است؛ بهطوریکه در برخی واحدهای تولیدی، سهم بستهبندی اکنون به یکی از اجزای مهم قیمت تمامشده محصول تبدیل شده است.
این افزایش قیمتها باعث شده هزینه بستهبندی هر کیلو قارچ نسبت به گذشته چند برابر شود. برای مثال، تنها قیمت ظروف پلاستیکی بستهبندی قارچ طی مدت کوتاهی بیش از سه برابر افزایش یافته است!
فشار مضاعف بر تولیدکنندگان قارچ
افزایش هزینه مواد بستهبندی، تنها یک مسئله جانبی در فرآیند تولید نیست، بلکه مستقیماً بر سودآوری تولید کنندگان اثر میگذارد. بسیاری از فعالان صنعت قارچ معتقدند در شرایط فعلی، تولیدکننده ناچار است میان سه گزینه دشوار انتخاب کند؛ افزایش قیمت محصول، کاهش حاشیه سود یا افت کیفیت بستهبندی.
در صورتی که بخشی از این هزینهها به قیمت نهایی منتقل شود، قدرت خرید مصرفکننده کاهش پیدا میکند و تقاضای بازار تحت فشار قرار میگیرد. از سوی دیگر، برخی تولیدکنندگان برای کنترل هزینهها ممکن است به استفاده از بستهبندیهای ارزانتر یا عرضه فلهای روی بیاورند؛ موضوعی که میتواند باعث افزایش ضایعات، کاهش ماندگاری و افت کیفیت محصول شود.
تولیدکنندگان کوچکتر که توان خرید عمده مواد بستهبندی را ندارند، بیش از دیگران تحت فشار افزایش قیمتها قرار گرفتهاند؛ موضوعی که میتواند در ادامه رقابت در بازار را برای این واحدها دشوارتر کند.
بستهبندی؛ حلقهای مهم در زنجیره امنیت غذایی
کارشناسان صنعت قارچ معتقدند افزایش قیمت مواد پتروشیمی، تنها یک چالش محدود به صنعت قارچ نیست، بلکه میتواند بر زنجیره تأمین بسیاری از محصولات غذایی اثر بگذارد. در محصولاتی مانند قارچ که ماندگاری پایینتر و حساسیت بالاتری دارند، بستهبندی نقش مهمی در حفظ کیفیت و کاهش ضایعات ایفا میکند.
مجید نادری، کارشناس دانشنامه هاگ در این باره می گوید: «در صنعت قارچ، بستهبندی فقط یک هزینه جانبی نیست؛ بخشی از کیفیت محصول در نقطه فروش است. زمانی که قیمت مواد بستهبندی افزایش پیدا میکند، تولیدکننده میان حفظ کیفیت، افزایش قیمت یا کاهش حاشیه سود قرار میگیرد و همین مسئله میتواند بر کل زنجیره عرضه اثر بگذارد.»
راهکارهای کاهش فشار هزینه بستهبندی
فعالان صنعت معتقدند اگرچه کنترل بازار مواد اولیه پتروشیمی در اختیار تولیدکنندگان قارچ نیست، اما برخی راهکارها میتواند بخشی از فشار هزینهها را کاهش دهد.
خرید گروهی و عمده مواد بستهبندی، استفاده از طراحیهای سبکتر برای ظروف پلاستیکی، کاهش مصرف مواد اولیه در فرآیند بستهبندی و برنامهر
یزی دقیقتر برای تأمین مواد مصرفی، از جمله اقداماتی است که برخی واحدهای تولیدی در ماههای اخیر به سمت آن حرکت کردهاند.
همچنین استفاده از مواد بازیافتی دارای استاندارد غذایی مانند rPET و حرکت تدریجی به سمت بستهبندیهای جایگزین، از جمله راهکارهایی است که در بسیاری از کشورهای جهان مورد توجه قرار گرفته است.
برخی کارشناسان نیز معتقدند دسترسی به اطلاعات دقیق بازار و رصد مداوم روند تغییرات قیمت، میتواند به تولیدکنندگان در مدیریت بهتر هزینهها کمک کند.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
