بنابر آمارهای اعلامی سالانه ۱۳۰ میلیون تن محصول کشاورزی در کشور تولید می شود که ۷۰ درصد آن مربوط به زراعت است که این امر بیش از پیش اهمیت خودکفایی محصولات اساسی را نشان می دهد چراکه افزایش ضریب خوداتکایی و کاهش وابستگی به آن سوی مرزها در ارتقای امنیت غذایی پایدار نقش بسزایی دارد.
براساس سیاست های برنامه هفتم در ۱۴ محصول اساسی کشور به طور متوسط به ضریب خودکفایی ۹۰ درصد و در ۵ محصول نظیر گندم، برنج، شکر، پنبه به ۱۰۰ درصد خودکفایی برسیم که تحقق این امر منوط به ایجاد زیرساخت و اعتبارات لازم است که متاسفانه با گذشت بیش از ۲ سال از اجرای برنامه موانع و مشکلات متعدد نظیر کاهش تخصیص آب به بخش کشاورزی، قطعی برق، حذف یکباره ارز ترجیحی و گرانی نهاده ها، مشکلات تسهیلات بانکی و تامین نقدینگی کشاورزان و… مانع دستیابی به این امرمهم شده است.
بسیاری از کارشناسان بر این باورند که با توجه به میزان آب تخصیصی از سوی وزارت نیرو، سیاستگذاریهای بخش کشاورزی و اهداف برنامه هفتم پیشرفت هر سال بازبینی و اجرا میشود و همواره براساس میزان آبی که در هر پهنه در اختیار داریم، نوع کشت و تنوع آن را در قالب الگوی کشت تعریف میشود، اما در مقابل برخی کارشناسان اذعان می کنند که کاهش قطع برق چاه های کشاورزی عملکرد تولید را بین ۱۰ تا ۷۰ درصد کاهش می دهد؛ بنابراین خاموشی برق چاهها، در درجه اول به سفره مردم و مصرفکننده، در درجه دوم به محصولات کشاورزی و در درجه سوم با خرابی چاهها و از بین رفتن محصولات، ضرر و زیان جبرانناپذیر به کشاورزان وارد میشود، از این رو وزارت نیرو برای رفع ناترازی های خود نباید صورت مسئله را پاک کند چراکه تامین امنیت غذایی و دستیابی به خودکفایی محصولات اساسی از اهمیت بالایی برخوردار است.
خودکفایی محصولات اساسی در برنامه هفتم مشروط بر تامین الزامات و نهاده های مورد نیاز کشاورزان
عطااللّه هاشمی عضو شورای قیمت گذاری محصولات اساسی گفت: برنامه هفتم همانند برنامه های قبلی نه به طور کامل، بلکه ۵۰ تا ۶۰ درصد اجرا نخواهد شد.
به گفته وی، برنامه هفتم در برخی موارد آرمانی تهیه شده است که با واقعیت های موجود که به تحقق اهداف برنامه منجر می شود، دیده نشده است.
هاشمی با تاکید بر بازنگری کلی بر اهداف برنامه هفتم بیان کرد: بازنگری براساس واقعیت ها باید تنظیم شود و الزامات آن برمبنای ظرفیت کشور از جمله شرایط اقلیمی، منابع پایه و توان مهندسی و اجرا دیده شود.
رئیس بنیاد ملی گندمکاران ادامه داد: یکی از ساده ترین الزامات بخش کشاورزی در برنامه هفتم تامین نهاده هاست که متاسفانه در سال دوم اجرای برنامه هفتم، سوخت بخش کشاورزی ۳۰ درصد کاهش می یابد، امکان رسیدن به اهداف وجود ندارد.
وی گفت: یکی از الزامات تحقق برنامه هفتم، تامین نهاده های کشاورزی از جمله سوخت، برق، تسهیلات بانکی، کود، شرایط آب و هوایی مناسب، مکانیزاسیون، قیمت مناسب خرید تضمینی و پرداخت به موقع مطالبات است و هر یک از این مولفه ها اجرا نشود، امکان دستیابی به اهداف وجود ندارد.
خودکفایی محصولات اساسی با افزایش بهره وری تولید دست یافتنی است
پیمان عالمی رئیس اتاق اصناف کشاورزی گفت: برای اجرای برنامه ۵ ساله هفتم، نیاز به یک سری برنامه های بلندمدت و کوتاه مدت به طور همزمان داریم تا بتوانیم اهداف را اجرا کنیم.
به گفته وی، در حوزه بخش کشاورزی مهم ترین اهداف مدیریت آب است که این امر مستلزم افزایش بهره وری و تولید در واحد سطح است تا علاوه بر کاهش مصرف آب در تولید مواد غذایی پایدار باشیم.
عالمی ادامه داد: دستیابی به مهم ترین اهداف در بخش کشاورزی نیازمند یک سری ابزار و زیرساخت است که یکی از ابزارهای لازم استفاده از روش های نوین آبیاری است که متاسفانه با بودجه بخش کشاورزی در سال ۱۴۰۵ و بودجه طرح های آبیاری، برنامه ای برای تحقق اهداف وجود ندارد، درحالیکه امکان مدیریت آب در بخش کشاورزی بدون سیستم های نوین آبیاری وجود ندارد.
رئیس اتاق اصناف کشاورزی با بیان اینکه وزارت نیرو با کاهش آب بخش کشاورزی و پاک کردن صورت مسئله نگاهی به پایداری تولید محصولات و امنیت غذایی ندارد، افزود: ما برای تحقق سیاست و برنامه ها نیاز داریم وزارت جهاد، وزارت نیرو و بانک ها همزمان با یکدیگر تعامل داشته باشند و براساس سیاست محوری را پیش بروند که به رغم تلاش ها بعید است این امر تحقق یابد، مگر آنکه رئیس جمهور و دستگاه های نظارتی ورود پیدا کنند تا بتوانیم با استفاده از روش های نوین آبیاری مصرف آب را کاهش دهیم و از طرفی برای افزایش ضریب مکانیزاسیون و کاهش مصرف، سوخت به حدی کاهش دادند که کشاورزان در تامین سوخت دچار مشکل هستند به طوریکه این امکان وجود ندارد که بتوانند اراضی خود را آماده سازی کنند تا با مصرف کمتر آب، تولید بیشتری داشته باشند.
وی گفت: تمامی این عوامل موجب شده تا مشکلات متعددی در حوزه بهره وری داشته باشیم که در چنین شرایطی کشاورز بدنبال حفظ شرایط موجود برای ماندن در چرخه تولید است که با استمرار این شرایط امیدی به تحقق برنامه هفتم نداریم. همچنین میزان آب تخصیصی در بخش کشاورزی نسبت به برنامه کاهش یافته است، اما کاهشی که منتج به تولید شود که نسبت به این موضوع بشدت نگران هستیم.
وزارت جهاد کشاورزی متولی امنیت غذایی کشور و تامین غذای سالم، قابل دسترس و باکیفیت است به طوریکه کشور با جمعیت بالغ بر ۸۵ میلیون نفر باید به سمت خودکفایی در تامین نیازهای غذایی خود حرکت کند که دستیابی به این امر تنها با تامین زیرساخت و اعتبارات لازم دست یافتنی است.
منبع:باشگاه خبرنگاران جوان
