مژگان سعیدی در گفتوگو اظهار کرد: سوسک سرخرطومی حنایی خرما یکی از خطرناکترین آفات قرنطینهای نخل خرما در جهان و ایران است. سرخرطومی حنایی خرما در فهرست آفات قرنطینه داخلی ایران قرار دارد. این آفت در صورت استقرار در یک منطقه، میتواند در مدت کوتاهی خسارت گستردهای به نخلستانها وارد کند و حتی باعث مرگ درختان شود. به همین دلیل، سازمان حفظ نباتات کشور و همچنین سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد برنامههای ویژهای برای پایش و مهار آن اجرا میکنند. با توجه به تولید نسل زیاد این حشره (در شرایط بهینه تا ۱۸ نسل)، میزان خسارتزایی آن در نخیلات بسیار زیاد است و میتواند خسارات جدی به نخیلات وارد کند.
وی درباره وضعیت این آفت در خراسان جنوبی گفت: این آفت برای اولین بار در مهرماه ۱۴۰۴ در روستای اصفهک شهرستان طبس گزارش شد و بلافاصله عملیات مبارزه و پایش در سایر مناطق انجام گرفت.
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی درباره مهمترین راههای ورود این آفت به نخلستانها اظهار کرد: نخلداران باید پاجوش و نهال را فقط از مراکز معتبر و دارای تأییدیه بهداشتی تهیه کنند، از جابهجایی نخل، پاجوش یا بقایای گیاهی از مناطق آلوده خودداری کنند، بهطور منظم نخلستان را پایش کنند تا علائم اولیه آلودگی بهسرعت شناسایی شود، هنگام هرس از ایجاد زخمهای غیرضروری روی تنه جلوگیری کرده و ابزار هرس را ضدعفونی کنند، تلههای فرمونی را طبق توصیه کارشناسان نصب و بهطور منظم بررسی کنند و در صورت مشاهده علائم مشکوک، مانند سوراخ روی تنه، خروج شیره، الیاف جویدهشده یا خشک شدن برگهای مرکزی، بلافاصله موضوع را به کارشناسان جهاد کشاورزی یا حفظ نباتات گزارش دهند. همچنین نخلهای بهشدت آلوده باید مطابق دستورالعملهای فنی حذف و معدوم شوند تا آفت به سایر نخلها منتقل نشود.
سعیدی درباره علائم آلودگی نخل به سوسک سرخرطومی حنایی خرما گفت: آلودگی نخل به سوسک سرخرطومی حنایی خرما در مراحل اولیه ممکن است علائم ظاهری کمی داشته باشد، زیرا لاروها در داخل تنه تغذیه میکنند و به همین دلیل بازدید منظم از نخلستان اهمیت زیادی دارد.
وی افزود: مهمترین علائم آلودگی عبارتاند از خروج شیره یا مایع قهوهایرنگ از سوراخهای روی تنه، وجود سوراخ روی تنه که محل ورود یا خروج حشرات است، تجمع الیاف و خاکاره یا بافت جویدهشده در اطراف سوراخها یا پای درخت، استشمام بوی تخمیر یا پوسیدگی از تنه نخل، زرد شدن، خم شدن یا خشک شدن برگهای مرکزی که یکی از علائم مهم آلودگی پیشرفته است، شل شدن تاج نخل و در موارد شدید شکستن یا افتادن تاج، شنیدن صدای تغذیه لاروها از داخل تنه در برخی موارد، بهویژه هنگام آلودگی شدید و وجود لاروهای سفیدرنگ، شفیره یا سوسکهای بالغ در صورت شکافتن تنه آلوده.
تشخیص زودهنگام؛ مهمترین راه مهار آفت
وی درباره اهمیت شناسایی زودهنگام این آفت گفت: شناسایی زودهنگام سوسک سرخرطومی حنایی خرما اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا این آفت بیشترِ دوره زندگی خود را در داخل تنه نخل سپری میکند و خسارت آن در مراحل اولیه از بیرون بهخوبی قابل مشاهده نیست. هنگامی که علائم شدید ظاهر میشوند، معمولاً بخش زیادی از بافت داخلی نخل تخریب شده است.
سعیدی ادامه داد: اگر آلودگی در مراحل اولیه تشخیص داده شود، امکان اجرای اقدامات کنترلی و حفظ درخت بسیار بیشتر است. همچنین حشرات بالغ میتوانند از نخل آلوده به نخلهای سالم پرواز کرده و آلودگی را در سراسر نخلستان منتشر کنند. کنترل آلودگی در مراحل اولیه بهمراتب کمهزینهتر از حذف و جایگزینی نخلهای از بین رفته است. گزارش سریع و حذف یا تیمار بهموقع نخلهای آلوده، چرخه زندگی آفت را قطع کرده و از تشکیل کانونهای جدید آلودگی جلوگیری میکند و تشخیص بهموقع نیز از کاهش محصول و خسارت اقتصادی سنگین جلوگیری خواهد کرد.
وی تأکید کرد: به نخلداران توصیه میشود بهطور منظم نخلستان را بازدید کنند و در صورت مشاهده علائمی مانند سوراخ روی تنه، خروج شیره، وجود الیاف جویدهشده، بوی تخمیر یا خشک شدن برگهای مرکزی، بلافاصله موضوع را به کارشناسان جهاد کشاورزی یا حفظ نباتات گزارش دهند.
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی گفت: مهمترین پیام آموزشی به نخلداران این است که پایش مستمر، تشخیص زودهنگام، رعایت اصول قرنطینه و گزارش سریع موارد مشکوک، مؤثرترین راه برای حفاظت از نخلستانها در برابر سوسک سرخرطومی حنایی خرماست.
منبع:ایسنا
