در شرایط تشدید کمآبی و محدودیت منابع پایه در کشور، تامین نهادههای دامی سازگار با اقلیم خشک و نیمهخشک ایران به یکی از اولویتهای اصلی بخش کشاورزی تبدیل شده است.
نهادههایی که ضمن کاهش مصرف آب و هزینه تولید، بتوانند امنیت غذایی و پایداری زنجیره تولید گوشت و فرآوردههای پروتیینی را تضمین کنند. در این میان، حرکت به سمت استفاده از محصولات کمآببر و قابل کشت در اراضی درجه ۲ و سه، نقش مهمی در کاهش وابستگی به نهادههای وارداتی و افزایش تابآوری بخش دام و طیور ایفا میکند که یکی از این گیاههای سازگار با اقلیم «تریتیکاله» است.
تریتیکاله غلهای حاصل از تلاقی ۲ ژنوم گندم و چاودار
تریتیکاله گیاهی با خصوصیاتی مابین گندم و چاودار و دارای ظرفیت تولید بالا و مقاومت بیشتری نسبت به کمآبی، شوری و شرایط نامساعد اقلیمی در مقایسه با گندم و جو است.
این گیاه در مناطق خشک، سرد و در ارتفاعات همراه با خاک های ضعیف و شنی که گندم و جو قابلیت تولید کمی دارند، قادر به سازگاری با محیط و تولید مناسب است.
تریتیکاله (Triticale) یک گیاه هیبریدی به شمار می رود. این گیاه در مقایسه با گندم و جو عملکرد بالاتری دارد و از نظر تولید علوفه سبز و دانه قابل رقابت با جو است.
دانه تریتیکاله از نظر پروتئین و اسیدهای آمینه ضروری غنی است.
تریتیکاله بهعنوان محصولی پاییزه با نیاز آبی کمتر نسبت به ذرت، قابلیت کشت در مناطق دارای بارندگی مناسب و همچنین اراضی با حاصلخیزی متوسط را دارد و از این نظر با شرایط اقلیمی بسیاری از استانهای کشور سازگار است.
نتایج پژوهشهای انجامشده نشان میدهد که استفاده از دانه تریتیکاله تا حدود ۳۰ درصد در جیره طیور، بدون ایجاد اثر منفی بر رشد، ضریب تبدیل غذایی و کیفیت گوشت امکانپذیر است؛ موضوعی که میتواند ضمن حمایت از تولید داخلی نهادهها، به کاهش هزینههای مرغداران و پایداری تولید گوشت سالم کمک کند.
گیاهی برای تامین ۳۰ درصد جیره غذایی صنعت طیور
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان روز دوشنبه بیان کرد: طبق پژوهشهای انجامشده در این مرکز تحقیقاتی، دانه گیاه «تریتیکاله» بهراحتی تا ۳۰ درصد جیره مرغ گوشتی را میتواند تامین کند، بدون آنکه اثر منفی بر عملکرد رشد مرغ گوشتی داشته باشد.
محمدجواد ابرقویی افزود: «تریتیکاله» گیاه پاییزه است، مصرف آب کمتری نسبت به ذرت دارد و دارای قابلیت کشت در اراضی درجه ۲ و سه است.
وی با اشاره به راهکارهای تولید گوشت سالم و پایدار بیان کرد: یکی از محورهای مهم تحقیقات جدید، استفاده از خوراکهای جایگزین در جیره طیور بهویژه مرغ گوشتی است تا وابستگی به نهادههای وارداتی کاهش یابد.
ضرورت رویکرد تحقیقات برای خوراکهای جایگزین
وی ادامه داد: عملکرد تریتیکاله در شرایط مناسب بین چهار تا هفت یا حتی هشت تن در هکتار است و میتواند گزینهای مناسب برای مناطق دارای بارندگی مطلوب در شمال و جنوب کشور باشد.
پژوهشگر حوزه کشاورزی افزود: جهتگیری تحقیقات حوزه طیور به سمت استفاده از خوراکهای جایگزین و بومی است و با توجه به شرایط اقلیمی و اقتصادی کشور، میتوان با اتکا به ظرفیتهای داخلی بخشی از نیاز صنعت مرغداری را تامین و به پایداری تولید گوشت سالم کمک کرد.
تصور غلط تزریق هورمون به مرغ گوشتی
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان گفت: تصور عمومی مبنی بر تزریق هورمون به مرغهای گوشتی برای رشد سریع، صحت ندارد و رشد مرغهای موجود در بازار نتیجه اصلاح نژاد، مدیریت صحیح پرورش و استفاده از جیرههای غذایی متعادل است و هورموندرمانی نیست.
ابرقویی بیان کرد: نژادهای مرغ گوشتی که امروزه در کشور پرورش داده میشوند، حاصل سالها اصلاح ژنتیکی هستند و بهطور طبیعی با مصرف خوراک معمولی شامل ذرت، کنجاله سویا و ریزمغذیهای مورد نیاز، در مدت مشخص به وزن ایدهآل میرسند و نیازی به تزریق هورمون ندارند.
وی اضافه کرد: استفاده از هورمون در صنعت مرغداری نهتنها ضرورتی ندارد، بلکه از نظر فنی و اقتصادی نیز منطقی و مقرونبهصرفه نیست و در عمل چنین اقدامی در واحدهای مرغداری انجام نمیشود.
«کاملینا» دانهای مقوی برای طیور
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان به نتایج تحقیقات درباره کنجالههای کاملینا جایگزین اشاره کرد و گفت: در طرحهای تحقیقاتی اجراشده، استفاده از کنجاله کامل بین ۳۰ تا ۴۰ درصد در جیره مرغ گوشتی، مرغ تخمگذار و مرغ بومی بدون ایجاد اثر منفی بر رشد با کیفیت گوشت مرغ گوشتی امکانپذیر است.
به گزارش ایرنا، «کاملینا» یا (کتانکش) گیاهی دارای ارزش غذایی بالا و کمآبطلب است و هر چقدر این محصول راهبردی و کمتوقع در دوران سخت خشکسالی رشد مناسبی دارد به همان اندازه نیز ناشناخته و پنهان است و کشاورزان آشنایی کمتری با این گیاه دارند و از آن استقبال نشده است.
کاملینا گیاهی است که طی چند سال اخیر، کشت آن بهعنوان یک دانه روغنی در سطح کشور آغاز شد و مقاومت بالایی نسبت به آفتهای رایج در دانههای روغنی مانند سوسک گردهخوار دارد و به عنوان مهمترین منبع تامین کننده روغن با تامین اسیدهای چرب غیراشباع شناخته شده است.
منبع: ایرنا
