استان ایلام با برخورداری از ۲۰۰ هکتار باغ پسته، می‌تواند به قطب جدید تولید این محصول صادراتی تبدیل شود. بر اساس مطالعات انجام شده، ظرفیت افزایش سطح زیر کشت پسته در ایلام تا ۲ هزار هکتار وجود دارد که در صورت تحقق، تأثیر بسزایی بر اقتصاد استان خواهد داشت.
با این حال، مسیر توسعه پسته‌کاری در ایلام با چالش‌هایی همراه است که نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و حمایت جدی مسئولان است.
ظرفیت‌های بالفعل و بالقوه
فردین قنبری، رئیس دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام، با اشاره به ظرفیت‌های استان اظهار کرد: هم‌اکنون ۲۰۰ هکتار سطح زیر کشت پسته در استان وجود دارد که از این میزان، ۴۳.۷ هکتار باغات بارور و ۱۵۵.۴ هکتار باغات غیر بارور را شامل می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به کاهش منابع آبی و تغییرات اقلیمی، توسعه کشت محصولات کم‌آب‌بر مانند پسته یک ضرورت است. پسته با مصرف آب بسیار کم، می‌تواند جایگزین مناسبی برای محصولات پرآب‌بر باشد و این موضوع باید در استان فرهنگ‌سازی شود.
قنبری تصریح کرد: در صورت تحقق کشت پسته در سطح ۲ هزار هکتار طی یک برنامه ۴ تا ۵ ساله، تأثیر بسیار زیادی بر اقتصاد استان، اشتغالزایی و درآمدزایی برای مردم خواهد داشت.
مشکلات و موانع توسعه
با وجود ظرفیت‌های بالا، توسعه پسته‌کاری در ایلام با مشکلاتی مواجه است. هزینه متوسط برای کشت هر هکتار پسته ۲ میلیارد ریال برآورد شده که برای بسیاری از کشاورزان قابل تأمین نیست و نیازمند حمایت مالی و تسهیلات بانکی است.
همچنین فرآیند رشد و ثمردهی باغات پسته طولانی‌مدت و زمان‌بر است و پیش‌بینی می‌شود ثمردهی اقتصادی و سودآور باغات پسته ایلام از سال‌های ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶ آغاز شود.
توسعه کشت محصولات کم‌آب‌بر مانند پسته نیازمند تغییر نگرش کشاورزان و فرهنگ‌سازی در سطح استان است. کاشت نهال بذری پسته در ایلام به‌صورت آزمایشی در سال زراعی ۹۴-۹۵ شروع شد و عملیات پیوندزنی در سال ۹۷ انجام گرفت که نشان می‌دهد هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار داریم.
راهکارهای توسعه
کارشناسان برای رفع موانع و توسعه پسته‌کاری در ایلام راهکارهایی را پیشنهاد می‌کنند. با توجه به ظرفیت‌های استان و کاهش کشت پسته در مناطق شرقی کشور، مسئولان باید کشاورزان را برای توسعه کشت این محصول صادراتی ترغیب کنند. در زمینه پیوندزنی نیازی به تهیه پیوندک از استان‌های دیگر نیست و از باغات کنونی ایلام می‌توان پیوندک‌های مورد نیاز دیگر باغات را تأمین کرد.
ارائه تسهیلات و حمایت‌های مالی برای کاهش هزینه‌های احداث باغ و تشویق سرمایه‌گذاری در این بخش ضروری است. توسعه پسته‌کاری نیازمند یک برنامه ۴ تا ۵ ساله با هدف‌گذاری مشخص و تأمین اعتبارات پایدار است و برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای کشاورزان در زمینه اصول علمی کاشت، داشت و برداشت پسته از دیگر راهکارهای مؤثر محسوب می‌شود.
حجت بخشوده مسئول واحد ثبت و گواهی بذر و نهال ایلام نیز در گفت‌وگو با ایسنال بر نقش جوانان در توسعه باغداری اقتصادی و دانش‌بنیان و بهره‌گیری از تجربیات باغداران پیشکسوت تأکید کرد.
وی خاطرنشان کرد: تغییر نگاه سنتی به باغداری و بهره‌گیری از دانش روز همراه با حضور جوانان در بخش کشاورزی، زمینه‌ساز توسعه پایدار باغبانی و افزایش بهره‌وری در استان خواهد بود.
محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان و رئیس تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال استان ایلام با اشاره به اهمیت استفاده از نهال‌های استاندارد و پایه‌های سازگار با شرایط اقلیمی استان، توضیح داد: انتخاب صحیح پایه و رقم، شناخت نیازهای رویشی و زایشی درختان، تأمین نیاز سرمایی ارقام، مدیریت تنش‌های گرمایی، استفاده از پیوندک‌های سالم و استاندارد و توجه به اصول گرده‌افشانی از عوامل مؤثر در افزایش عملکرد باغات پسته است.
وی با بیان اینکه بسیاری از خاک‌های استان ایلام به‌دلیل وجود آهک، گچ و برخی املاح دارای واکنش قلیایی هستند، اظهار کرد: این شرایط موجب کاهش دسترسی ریشه درختان به برخی عناصر غذایی به‌ویژه ریزمغذی‌ها می‌شود و در صورت نبود آزمون خاک و برگ و برنامه تغذیه‌ای مناسب، عملکرد باغات کاهش می‌یابد.
محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام ادامه داد: توسعه باغبانی در استان نیازمند تغییر نگرش، افزایش سرمایه‌گذاری، استفاده از یافته‌های علمی و ورود نسل جوان به این عرصه است.
بخشوده تأکید کرد: جوانان می‌توانند با بهره‌گیری از تجربیات ارزشمند باغداران پیشکسوت و تلفیق آن با دانش و فناوری‌های نوین، باغداری را به یک فعالیت اقتصادی پایدار و سودآور تبدیل کنند.
منبع: ایسنا
