افزایش وابستگی مردم به نان، مشکلات متعددی را در حوزه عرضه این کالای اساسی آشکار کرده که از جمله مهمترین آنها میتوان به صفهای طولانی، کاهش کیفیتی، گرانفروشی و نبود نظارت کافی بر عملکرد نانواییها اشاره کرد.
در ماههای اخیر، شهروندان در بسیاری از مناطق شهری و روستایی استان زنجان برای تهیه نان ناچارند به مدت طولانی و گاهی بیش از یک ساعت در صف بایستند. این در حالی است که نان بهعنوان یکی از مهمترین اقلام مصرفی روزانه مردم باید به سهولت و بدون اتلاف وقت در دسترس باشد. در همین حال، بسیاری از خانوادهها بهدلیل افزایش قیمت گوشت، مرغ، لبنیات و سایر اقلام خوراکی، ناگزیرند سهم بیشتری از نیاز غذایی خود را از طریق نان تأمین کنند.
یک شهروند زنجانی که حدود ۴۵ دقیقه در صف نان لواش بود، به خبرنگار ایسنا گفت: در هفته دو بار نان میخرم و این روزها هر بار باید حداقل یک ساعت در صف معطل بمانم. شغل من آزاد است و یک ساعت، زمان زیادی برای من محسوب میشود.
سعید احمدی ادامه داد: قبلا خریدن نان راحتتر بود، ولی این روزها با توجه به اینکه خانوادهها بیشتر غذاهایی را میپزند که باید با نان خورده شود، صف نان هم طولانی شده است. البته ساعت کار نانواییها و سهمیه کم آرد هم مزید بر علت شده است. وقتی من فرصت میکنم به نانوایی بروم، دیگر پخت نان تمام شده است و مجبور میشود برای تهیه نان به منطقه دیگری بروم.
هادی اسکندری، ساکن زنجان نیز با اشاره به اینکه این روزها صفهای نانوایی بیشتر از قبل به چشم میآید، اظهار کرد: مصرف نان خانواده ما کم است، ولی هربار که از کنار نانوایی رد می شوم صف طولانی را میبینم. البته بهجز صفها باید از کیفیت نان هم گلایه کرد که نامطلوب است در حالی که زنجان به نانهای خوشپخت معروف بوده است.
یک شهروند دیگر زنجانی نیز با اشاره به اینکه نان و تهیه آن، این روزها به دغدغه تبدیل شده است، گفت: نانهایی که خانواده ما از دو نانوایی تهیه میکند کیفیت خیلی بدی ندارد، ولی مثل گذشته نیست. به علاوه، معطلی زیاد برای خریدن نان و قیمتهای گاهی متفاوت مزید بر علت مشکلات شده است.
وی ادامه داد: اینکه نانوا بگوید آرد تمام شد و پخت نداریم، منطق خوبی نیست، چون همه میدانیم که نان با وزن واقعی پخت نمیشود و باید تعداد نانهای پختشده بیشتر باشد، ولی اینگونه نیست و مسئولان برای آن باید چارهای بیندیشند.
سرپرست اداره کل غله استان زنجان در گفتوگو با خبرنگار ایسنا با اشاره به اینکه مشکلی در رابطه با تامین آرد مورد نیاز نانواییها وجود ندارد، اظهار میکند: سهمیه ماهانه استان زنجان ۱۰ هزار تن آرد است که بهموقع توزیع میشود و مشکلی در این ارتباط نداریم. البته سهمیه برخی نانواییها که تخلف دارند کم شده است که مابهازای آن به دیگر نانواییها عرضه میشود و عملاً آردی بهدلیل تخلف، از چرخه توزیع حذف نمیشود. البته نظارت بر نانواییها و عملکرد آنها برعهده این اداره کل نیست و اصناف و بازرسی اداره کل صمت این وظیفه را برعهده دارند.
علی عیوضی با تاکید بر اینکه هیچ سهمیهای از آرد استان کم نشده است، گفت: سرانه هر زنجانی سه قرص نان در روز است که بهطور ماهانه ۸.۶۵ کیلوگرم آرد میشود که از متوسط کشوری بالاتر است و مشکلی در تأمین آن نداریم. البته پیگیری برای افزایش سهمیه کشوری در حال انجام است، چراکه در فصل زراعت در برخی مناطق شاهد افزایش تقاضا هستیم که برای جلوگیری از بروز مشکل باید اقداماتی در این راستا انجام شود.
تناسب نداشتن پخت با سهمیه آرد عرضهشده
بررسیهای میدانی نشان میدهد که در بسیاری از نانواییها، حجم تولید با میزان تقاضا تناسب ندارد و همین مسئله موجب شکلگیری صفهای طولانی شده است. برخی شهروندان میگویند برای تهیه چند قرص نان باید ساعتها از وقت بگذارند. این وضعیت بهویژه برای سالمندان، کارگران، زنان خانهدار و افرادی که در ساعات مشخصی امکان مراجعه به نانوایی دارند، مشکلات فراوانی ایجاد کرده است.
در کنار معضل صفهای طولانی، کاهش کیفیت نان نیز به یکی از مهمترین گلایههای مردم تبدیل شده است. بسیاری از مصرفکنندگان معتقدند کیفیت نان نسبت به سالهای گذشته افت محسوسی داشته است و نانهای تولیدی در برخی واحدها از نظر پخت، ماندگاری و طعم در سطح مطلوبی نیست. استفاده از آرد با کیفیت پایین، رعایت نکردن استانداردهای پخت و کاهش دقت در فرآیند تولید از جمله عواملی است که برخی کارشناسان برای افت کیفیت نان مطرح میکنند.
از سوی دیگر، گزارشهای مردمی از برخی تخلفات در حوزه قیمتگذاری نیز حکایت دارد. با وجود نرخهای مصوب، برخی نانواییها با روشهای مختلف از جمله کاهش وزن چانه، دریافت مبالغ اضافی یا عرضه نان با قیمتهای بالاتر از نرخ رسمی اقدام به گرانفروشی میکنند. برخی شهروندان معتقدند، نبود نظارت مستمر و بازدارنده باعث شده است برخی متخلفان بدون نگرانی از برخورد قانونی به فعالیت خود ادامه دهند.
البته در بررسیهای انجامشده از سوی خبرنگار ایسنا نکات جالب توجهی در رابطه با وضعیت نان و نانواییهای استان بهدست آمده است؛ آنچه بیش از نظارت به چشم میخورد عدم اجرای تبصره ۵ (اصلاحی ۱۳۹۲/۰۶/۱۲) قانون نظام صنفی کشور است، موردی که این روزها تنور نانوایان را داغتر از قانون کرده و باعث شده است نانوایان عملاً بهخاطر مسائل مالی و تکرار ادعایی مبنی بر صرف نداشتن فعالیتشان با این قیمت، اقدام به کمفروشی، فروش آزاد گندم و کارهایی از این دست کنند، این در شرایط، بسیاری از نانواییها با جواز اجارهای در حال فعالیت هستند و نانوایی که مجبور به پرداخت رقمی حدود ۵۰ میلیون تومان اجاره به صاحب جواز است در نهایت، دخل و خرجش با هم نمیخورد. البته باید به این نکته توجه داشته باشیم که در این قانون آمده است در صورت عدم فعالیت بیش از شش ماه واحد صنفی، بدون اطلاع اتحادیه مربوط، یا تغییر محل کسب یا نوع فعالیت توسط صاحب پروانه کسب یا واگذاری محل صنفی دارای پروانه کسب به غیر، اتحادیه موظف است پس از اخطار ۱۵ روزه به واحد صنفی، پروانه کسب را ابطال کند.
در این رابطه یک فعال صنفی با بیان اینکه با وجود تاکید قانونی، این موضوع اجرایی نمیشود، به خبرنگار ایسنا گفت: وقتی نانوایی با جواز اجارهای در حال فعالیت است و باید هزینه کارگر و هزینههای جانبی مغازه را پرداخت کند، قطعاً قیمتهای فعلی نان برای او جوابگو نیست و اقداماتی خلاف قانون رخ میدهد.
وی بیان کرد: این موارد به مقامات اعلام شده، ولی با توجه به اینکه نان قوت غالب مردم است، با این توجیه که ابطال جواز باعث ایجاد خلل در پخت نان میشود، قانون بهشکل کامل نمیشود. در حالی که اگر جواز چنین نانواییهایی ابطال و اقدام به صدور جواز جدید کنیم، شرایط به حالت مناسب باز میگردد. از سوی دیگر، اگر این شرایط پیش رود، قطعاً با افزایش قیمت نیز نانوایان اقدام به پخت کامل سهم خود نمیکنند و عدهای از شرایط سوءاستفاده و اقدام به فروش آرد در بازار آزاد یا گرانفروشی کمفروشی میکنند.
او با بیان اینکه در حال حاضر دلیلی برای وجود صف طولانی وجود ندارد، افزود: برخی نانوایان، نان لازم را پخت نمیکنند چون صرف نمیکند.
در اینباره سجاد مقدمی، رئیس اتاق اصناف استان زنجان در گفتوگو با خبرنگار ایسنا با بیان اینکه نظارت بر بازار با ناظران در حال انجام است، اظهار کرد: در حال حاضر بیشترین تخلف در حوزه نانوایان است و حدود ۹۵۰ پرونده در این رابطه تشکیل و به تعزیرات معرفی شده است. در واقع، باید قوانین در این حوزه با دقت اجرا شود تا شاهد کاهش تخلفات باشیم.
برخی فعالان حوزه مصرفکنندگان نیز معتقدند، افزایش تقاضا برای نان نیازمند برنامهریزی دقیقتر در زمینه تأمین آرد، مدیریت تولید و نظارت بر توزیع است. به گفته آنان، اگر نظارتهای مستمر و میدانی بر عملکرد نانواییها افزایش یابد، بخش قابل توجهی از مشکلات فعلی از جمله گرانفروشی، کمفروشی و کاهش کیفیت، قابل کنترل خواهد بود.
سجاد دهدهجانی، بازرس کل استان زنجان به موضوع نان و مشکلات مطرحشده در این حوزه اشاره کرد و گفت: درپی گزارشهای مردمی ثبتشده در سامانه ۱۳۶ درباره صفهای طولانی، کاهش کیفیت و وزن نان و برخی تخلفات احتمالی، سازمان بازرسی به این موضوع ورود کرده است.
وی در گفتوگو با خبرنگار ایسنا ادامه داد: طی بازدیدهای سرزده از تعدادی نانوایی در استان زنجان، مواردی از تخلفات و سوءجریان مشاهده شد که نیازمند بررسی و رسیدگی جدی است.
بازرس کل استان زنجان با اشاره به برخی تخلفات احتمالی در استفاده از سامانههای مرتبط با فروش نان، اظهار کرد: بخشی از مشکلات موجود ناشی از ضعفهای ساختاری و اقتصادی در این حوزه است و باید تصمیمات کلان و اصلاحات اساسی برای رفع این مشکلات اتخاذ شود.
او کاهش وزن نان، صفهای طولانی و برخی تخلفات را از جمله مواردی دانست که مورد بررسی قرار گرفته است و گفت: همه نانوایان متخلف نیستند و بسیاری از آنان با رعایت اصول قانونی و شرعی در حال خدمترسانی هستند، اما با متخلفان باید برخورد شود.
وی همچنین بر ضرورت اصلاح سازوکارهای نظارتی و استفاده از راهکارهای سیستمی تأکید و بیان کرد: امکان استقرار نیروی انسانی برای نظارت دائمی بر همه واحدهای صنفی وجود ندارد و باید با استفاده از سامانههای هوشمند و اصلاح فرآیندها، زمینه کاهش تخلفات فراهم شود.
دهدهجانی با اشاره به معضل جوازهای اجارهای، افزود: اجرای قوانین نیازمند فراهم بودن زیرساختهای لازم است و در کنار مطالبهگری برای اجرای قوانین، باید شرایط و الزامات اجرایی آن نیز مورد توجه قرار گیرد.
بهانه قابل قبول نیست
بسیاری از شهروندان خواستار ورود جدیتر دستگاههای نظارتی به موضوع نان هستند. آنان معتقدند بازرسیهای منظم، برخورد قاطع با متخلفان، افزایش سهمیه نانواییهای پرمراجعه و نظارت بر کیفیت آرد میتواند بخشی از مشکلات موجود را برطرف کند.
نان همواره یکی از مهمترین کالاهای اساسی در سبد مصرفی مردم بوده است؛ اما شرایط اقتصادی کنونی باعث شده است وابستگی اقشار مختلف جامعه به این محصول بیش از گذشته باشد. از این رو، انتظار میرود مسئولان با اتخاذ تدابیر مؤثر، زمینه دسترسی آسان، عادلانه و باکیفیت مردم به نانی را که حتی افزایش قیمت هم داشته است، فراهم کنند تا شهروندان برای تأمین ابتداییترین نیاز غذایی خود با مشکلات متعدد مواجه نباشند.
ادامه صفهای طولانی، افت کیفیت و گزارشهای مکرر از گرانفروشی در شرایطی که بخش قابل توجهی از جامعه برای تأمین معاش خود بیش از گذشته به نان وابسته شده، زنگ خطری است که ضرورت بازنگری در نظام نظارت و مدیریت نانواییها را بیش از هر زمان دیگری آشکار میکند، چراکه مردم انتظار دارند در قبال پرداخت حدود دو هزار تومان برای هر قرص نان لواشی که بیکیفیت و کموزن است و برای خرید آن باید زمان زیادی معطل ماند، حداقل مشاهده کنند که دستگاه یا ارگانی حرف آنها را شنیده و به وضعیت نانواییها که بیشترین تخلفات صنفی نیز مربوط به آنهاست، رسیدگی کند.
منبع:ایسنا
