آذربایجان غربی به دلیل برخورداری از شرایط آب و هوایی مناسب و وجود زمین های حاصلخیز، دارای شرایط مناسب کشاورزی است، رشد بخش کشاورزی در استان تاثیری مثبت بر تولید ناخالص داخلی دارد بنابراین توجه و توسعه بخش کشاورزی به عنوان موتور رشد اقتصادی می تواند موجبات پیشرفت و توسعه را فراهم آورد.
براساس شواهد موجود، آذربایجان غربی به دلیل مجاورت با سه کشور ترکیه، عراق و جمهوری آذربایجان، بهره گیری از باران فراوان، رطوبت کافی، رودخانه های فراوان و همچنین آبهای مرزی یکی از قطب های کشاورزی و حاصلخیز کشور بوده و در تولید محصولات کشاورزی و تامین نیازهای غذایی نقش اساسی دارد.
طبق اطلاعات موجود، آذربایجان غربی دارای ۸۰۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی است که از این میزان سالانه ۶.۲ میلیون تن محصول توسط ۲۳۵ هزار نفر از مردم استان برداشت می شود و چغندر قند، گندم و حبوبات، سیب درختی و انواع هسته دارها عمده ترین محصولات کشاورزی این خطه هستند.
۱۲۰ هزار از اراضی استان باغی با کشت عمده سیب درختی با تولید سالانه ۸۰۰ هزار تا ۱.۲ میلیون تن و باقی اراضی زراعی هستند که سالانه یک تا ۱.۸ میلیون تن محصول چغندر قند و ۴۰۰ تا ۶۰۰ هزار تن محصول گندم حاصل کار زارعان بر روی منابع آبی و خاکی این استان است.
طی سالهای اخیر با توجه به تمامی مشکلات اقتصادی و تنگناهای موجود در کشور که موجب شده بسیاری از بخشهای تولیدی با مسایلی مواجه شوند، بخش کشاورزی آذربایجان غربی به عنوان بخش مولد اشتغال، نقش آفرینی داشته است و در حوزه مکانیزاسیون و توسعه صنعتی کشاورزی گامهای موثری را تجربه کرده است.
ارتقای مکانیزاسیون، گسترش طرح تجهیز و نوسازی اراضی و توسعه سیستم های نوین آبیاری از مهمترین اقدامات دولت تدبیر و امید در حوزه کشاورزی آذربایجان غربی است که طی سال های اخیر شاهد تحول آفرینی توسط این اقدامات در زمین های حاصلخیز این استان هستیم.
سرمایه گذاری چهار هزار و ۶۰۰ میلیارد ریالی در بخش مکانیزاسیون آذربایجان غربی
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی در این باره معتقد است: درباره تاثیر افزایش ضریب مکانیزاسیون استان بر افزایش تولید شاخص یا نسبت مشخص و معینی موجود نیست ولی نمیتوان منکر افزایش بهره وری در تولید شد.
جعفر وحدت با بیان اینکه هم اکنون ۴۷ هزار و ۱۵۰ تراکتور، یکهزار و ۱۲۶ کمباین و ۱۲۹ هزار و ۱۸۳ دستگاه ادوات دنباله بند در استان در اختیار بخش کشاورزی است، گفت: کل تسهیلات اعطایی مکانیزاسیون در سال ۱۳۹۹ بیش از یکهزار و ۴۰ میلیارد ریال بوده است.
وی با بیان اینکه در پنج سال اخیر و امسال چهار هزار و ۶۰۰ میلیارد ریال مجموع سرمایه گذاری در بخش مکانیزاسیون از محل تسهیلات این بخش بوده است ، ادامه داد: اعتبارات تخصیصی به استان در سال ۱۴۰۰ نیز یک هزار و ۲۰۰ میلیارد ریال است که با توجه به تعداد متقاضیان به اعتباری بیش از این نیاز داریم.
وی اضافه کرد: میزان تسهیلات اعطایی به بخش کشاورزی استان در سال ۱۳۹۲ در ابتدای فعالیت دولت تدبیر و امید ۲۸۰ میلیاردریال بود که این رقم در سال ۱۳۹۶ به عنوان سال آغاز فعالیت دولت دوازدهم ۵۶۰ میلیارد ریال شد و سال گذشته به یک هزار و ۴۰ میلیارد ریال رسید.
وی استقبال زارعان را از این تسهیلات مطلوب بیان کرد و گفت: ارتقای مکانیزاسیون با ارتقای کیفیت و میزان تولید ارتباط مستقیم دارد.
ضریب مکانیزاسیون آذربایجان غربی ۰.۶۷ درصد ارتقا یافته است
مکانیزاسیون یا همان بهره گیری از ابزار نوین و یا ماشین آلات در امر کشاورزی یکی از راههای گذر از کشاورزی سنتی و خود معیشتی به کشاورزی پایدار است؛ با گذر زمان و محدودیت در منابع، نهاده ها و عوامل تولید و افزایش روز افزون جمعیت، نقش و جایگاه مکانیزاسیون از نمود بیشتری برخوردار میشود.
البته باید با دیدی وسیع و فراتر از یک نهاده به مکانیزاسیون نگریست زیرا که به کمک آن میتوان ضمن مدیریت نهاده های بذر، کود، سم و حتی مدیریت آب و خاک اقدام به تولید پایدار و اقتصادی کرد.
طبق شواهد و قراین موجود، آذربایجانغربی از سالهای دور گذشته همواره سهم قابل توجهی از محصولات کشاورزی کشور را با وجود سختی کار، تولید کردهاست تا جایی که اولین گاوآهن فلزی در دوران قاجار به ایران وارد شد و در ارومیه مورد استفاده قرار گرفت.
اکنون این استان تنها ۲ درصد از سطح جغرافیایی کشور را اشغال کرده است اما با تولید سالانه ۶ درصد از کل محصولات کشاورزی ایران در ردیف استان های مولد قرار دارد.
به عقیده کارشناسان، با بهره گیری از ماشین آلات کشاورزی و دانش فنی میتوان به تولید سه یا چهار برابری در منابع خاکی در آذربایجان غربی دست یافت و با وجود کاهش منابع آبی به تولید پایدار ادامه داد.
رییس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی نیز با بیان اینکه ضریب مکانیزاسیون استان هم اکنون ۱.۸ اسب بخار بر هکتار است، افزود: این ضریب در ابتدای فعالیت دولت یازدهم ۱.۱۲ اسب بخار برهکتار بود.
اکبر کرامتی با بیان اینکه ضریب مکانیزاسیون استان در سال ۱۳۹۶ به ۱.۶۳ براسب بخار ارتقا یافت، گفت: بیشترین ضریب مکانیزاسیون استان در شهرستان پیرانشهر با ۴.۸۹ اسب بخار در هکتار برآورد می شود.
به گفته رییس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی درصد جذب تسهیلات مکانیزاسیون در سال ۱۳۹۹ بیش از ۱۳۹ درصد و تعداد نفرات معرفی شده به بانک یکهزار و ۲۴۰ نفر بوده که تعداد قابل توجهی است.
براساس اظهارات وی تعداد دستگاه خریداری شده اعم از تراکتور، کمباین، ادوات از محل اعتبارات سال ۱۳۹۹ یکهزار و ۷۲۱ دستگاه بود.
کرامتی بیان کرد: با توجه به تسهیلات اعطایی ۸۰ درصد ادوات در بخش زراعت و ۲۰ درصد در بخش باغبانی خریداری شده است.
سالانه هشت هزار نفر متقاضی تسهیلات مکانیزاسیون کشاورزی در آذربایجان غربی
به کارگیری ادوات دنباله بند و فناوری های مکانیزه در اراضی کشاورزی، در افرایش راندمان تولید و تسریع در عملیات داشت و برداشت محصولات تاثیر بسزایی دارد؛ افزایش بهره وری موجب مصرف انرژی، بذر و سایر نهاده می شود و افزایش کمی و کیفی تولید محصولات کشاورزی از دیگر مزایای افزایش سطح مکانیزاسیون است.
رییس اداره فن آوری های مکانیزه کشاورزی آذربایجان غربی در این زمینه اظهار کرد: استقبال از این تسهیلات بسیار چشمگیر است و سالانه بین یک هزار و ۲۰۰ تا یک هزار و ۵۰۰ نفر موفق به اخذ تسهیلات مکانیزاسیون در استان می شوند.
مجید علیوند بیان کرد: حداقل سالانه در آذربایجان غربی هشت هزار نفر متقاضی دریافت تسهیلات مکانیزاسیون کشاورزی هستند که با توجه به سقف تسهیلات باید بین هشت تا ۱۰ سال در انتظار دریافت باشند.
وی با اشاره به رتبه آذربایجان غربی در کشور در موضوع مکانیزه کردن کشاورزی در ابتدای دولت یازدهم و دوازدهم افزود: با توجه به تنوع محصولات کشاورزی و تنوع انواع عملیات مکانیزه کشاورزی مورد نیاز در هر محصول، رتبه بندی خاصی در جهت مشخص کردن میزان مکانیزه بودن کشاورزی استان در مقاطع زمانی توسط مرکز توسعه مکانیزاسیون وزارت جهاد کشاورزی یا مرجع دیگری ابلاغ و یا عملیاتی نشده است.
افزایش مکانیزاسیون کشاورزی منجر به کاهش هزینه های تولید می شود
یک کارشناس بخش کشاورزی در مورد تدبیر دولت برای افزایش ضریب مکانیزاسیون معتقد است که این سیاست به افزایش تولید و کسب سود بیشتر توسط بهره برداران بخش کشاورزی منجر میشود اما بهره برداران نیز باید در مسیر گام بردارند و رفع مشکلات پیش رو را مطالبه کنند.
علی نجاتی با تاکید بر اینکه افزایش مکانیزاسیون کشاورزی هزینه های تولید را کاهش می دهد، افزود: بهبود کیفیت کار ماشین ها و افزایش دقت آنها بر اساس نیاز گیاه از جمله عوامل بهینه سازی عملیات و افزایش تولید در واحد سطح به شمار میرود.
وی بیان کرد: با بکارگیری مکانیزاسیون و تکنولوژی روز میتوان عملیات کشاورزی را در زمان مقرر پایان داد و انجام به موقع عملیات کشاورزی با توجه به شرایط جوی آذربایجان غربی به ویژه در مراحل کاشت و برداشت محصول از ضررهای عمده جلوگیری میکند.
وی اضافه کرد: یکی دیگر از مزیت های مکانیزاسیون، کاهش سختی کار و ایجاد رغبت و جذابیت برای انجام کار کشاورزی است؛ کاهش سختی کار در کیفیت، دقت عملیات و نیز بازده کار هم تأثیر بسزایی دارد.
مطالبه بهره برداران بخش کشاورزی برای رفع مشکلات
در این میان باید به نکته نظرات کشاورزان و مطالبات به حق شان به عنوان سرمایه های انسانی این بخش درباره نحوه پرداخت تسهیلات، کمبود آب، بازاریابی برای فروش محصولات و افزایش قیمت ادوات و ماشین آلات کشاورزی توجه کرد.
همچنین نباید از افزایش قیمت ماشین آلات در کشور که با در آمد بهره برداران مطابقت ندارد و این قشر را در زمینه ضمانتهای بانکی و اخذ فاکتور خرید در استان با مشکلات عدیدهای مواجه کرده است، غافل شد.
در این بخش سلیقه ای عمل کردن بانکهای عامل نیز از مواردی است که نیازمند توجه مسوولان دولتی است تا حرکت در مسیر مکانیزاسیون کشاورزی حرکتی متوازن باشد.
طبق اطلاعات موجود آذربایجان غربی دارای ۸۰۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی است که از مجموع ۱۱۸ میلیون تن محصول کشاورزی کشور سالانه ۶.۲ میلیون تن محصول در این استان تولید و روانه بازار می شود.
۲۳۵ هزار نفر از مردم استان در بخش کشاورزی مشغول به فعالیت هستند و چغندر قند، گندم و حبوبات، سیب درختی و انواع هسته دارها عمده ترین محصولات کشاورزی این خطه هستند.
۱۲۰ هزار از اراضی استان باغی با کشت عمده سیب درختی با تولید سالانه ۸۰۰ هزار تا ۱.۲ میلیون تن و باقی اراضی زراعی هستند که سالانه یک تا ۱.۸ میلیون تن محصول چغندر قند و ۴۰۰ تا ۶۰۰ هزار تن محصول گندم حاصل کار زارعان برروی منابع این استان است.
سرویس خبری : کشاورزی و باغبانی
