سارا منتیان در گفت‌وگو با اشاره به افزایش خطر تنش گرمایی در فصل‌های گرم سال، بر لزوم اجرای همزمان راهکارهای تغذیه‌ای، محیطی و بهداشتی برای حفظ سلامت و بهره‌وری دام‌های سبک تأکید و اظهار کرد: تنش گرمایی زمانی رخ می‌دهد که ظرفیت دام برای دفع گرمای تولیدشده از طریق تنفس و تبخیر، کمتر از گرمای دریافتی از محیط و گرمای حاصل از متابولیسم باشد. این وضعیت در دام‌های سبک موجب کاهش نرخ رشد در دام‌های پرواری و افت تولید شیر و باروری در دام‌های داشتی می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: هدف اصلی در تغذیه تحت تنش گرمایی، کاهش گرمای تولیدی در بدن و افزایش انرژی در دسترس است؛ از این رو، اصلاح ترکیب جیره باید در اولویت قرار گیرد.
این محقق بیان کرد: در این شرایط، افزایش تراکم انرژی و کاهش فیبر خشن ضروری است، زیرا دام به دلیل کاهش اشتها، ماده خشک کمتری مصرف می‌کند و باید انرژی مورد نیاز خود را از حجم کمتر جیره دریافت کند. بنابراین استفاده از منابع کربوهیدراتی با قابلیت هضم بالا به جای فیبرهای بسیار خشن توصیه می‌شود.
محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام توضیح داد: در تنظیم جیره، نسبت پروتئین به انرژی نیز باید با دقت مدیریت شود، زیرا پروتئین اضافی موجب افزایش گرمای تولیدی ناشی از تجزیه آمینواسیدها خواهد شد. همچنین استفاده از پروتئین‌های باکیفیت که گلوکونئوژنز کمتری دارند، در اولویت است.
منتیان همچنین با تأکید برضرورت توجه به سطح کلسیم و فسفر افزود: سطوح بالای این مواد می‌تواند اثر گرمایی را تشدید کند.
وی به مدیریت آب و الکترولیت‌ها اشاره کرد و یادآور شد: دسترسی بی‌وقفه به آب خنک از مهم‌ترین الزامات در دوره تنش گرمایی است و دمای آب نباید از ۲۵ درجه سانتی‌گراد بالاتر باشد، زیرا افزایش دمای آب باعث کاهش مصرف آب، افزایش خطر اسیدوز و دهیدراتاسیون می‌شود.
به گفته وی، افزودن سدیم، پتاسیم و کلراید به آب آشامیدنی نیز برای جبران تلفات از طریق تعریق و تنظیم فشار اسمزی خون ضروری است.
این محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام تصریح کرد: استفاده از آنتی‌اکسیدان‌ها نیز در کاهش آثار تنش گرمایی اهمیت زیادی دارد چرا که این تنش موجب استرس اکسیداتیو می‌شود بر این اساس، افزودن ویتامین E، سلنیوم و ویتامین C به جیره برای محافظت از غشای سلولی حیاتی است همچنین بهره‌گیری از روغن‌های گیاهی باکیفیت و برخی افزودنی‌های تنظیم‌کننده اسیدیته شکمبه می‌تواند به افزایش انرژی و کاهش گرمای ناشی از تخمیر کمک کند.
منتیان با تأکید بر پروتکل‌های مراقبتی و محیطی تشریح کرد: در دام‌های سبک، جریان هوای مداوم بسیار مهم‌تر از کاهش دمای مطلق است بنابراین استفاده از پنکه و سیستم‌های اسپری آب برای افزایش تبخیر از سطح پوست حیوان توصیه می‌شود، وجود سایه‌بانی گسترده و جلوگیری از تابش مستقیم پرتوهای فرابنفش بر بدن دام ضروری است و بستر نیز باید خشک و خنک نگه داشته شود زیرا بستر مرطوب رطوبت نسبی محیط را افزایش داده و اثر خنک‌کننده سیستم‌ها را کاهش می‌دهد.
وی همچنین افزود: فعالیت‌های پر استرس مانند جابجایی دام، واکسیناسیون یا تلقیح مصنوعی باید در ساعات خنک شب یا صبح زود انجام شود و جیره اصلی نیز بهتر است در ساعات شب یا سپیده‌دم که دمای محیط پایین‌تر است، در اختیار دام قرار گیرد.
این محقق درباره پروتکل‌های بهداشتی و سلامت نیز ادامه داد: تنش گرمایی سیستم ایمنی دام را سرکوب می‌کند، بنابراین پایش سلامت باید تشدید شود. افزایش نرخ تنفس نخستین نشانه تنش گرمایی است و کاهش فعالیت، کاهش مصرف آب یا تغییر در وضعیت ایستادن دام نیز از علائم رسیدن به نقطه بحرانی به شمار می‌رود.
وی افزود: کاهش اشتها و تغییر اسیدیته شکمبه، دام را مستعد بیماری‌های متابولیک و عفونت‌های گوارشی می‌کند و به همین دلیل کنترل بیماری‌های گوارشی اهمیت ویژه دارد همچنین تنش گرمایی می‌تواند اثر بیماری‌های انگلی را تشدید کند، بنابراین برنامه ضدانگل باید طبق تقویم دقیق اجرا شود.
منتیان با تأکید بر بهداشت منابع آب و تجهیزات در گرمای شدید اضافه کرد: رشد باکتری‌ها و جلبک‌ها در مخازن آب بسیار سریع است و شست‌وشوی دوره‌ای مخازن آب با مواد ضدعفونی‌کننده ایمن برای دام، یک ضرورت جدی محسوب می‌شود.
منبع:ایسنا
