سرطان تنها یک بیماری با یک مسیر مشخص نیست، مجموعه‌ای پیچیده از تغییرات در بدن است که می‌تواند از عوامل مختلفی تأثیر بگیرد. به همین دلیل، پژوهشگران در کنار بررسی روش‌های درمانی، به دنبال شناخت ترکیبات طبیعی و عوامل تغذیه‌ای هستند که ممکن است در مسیر شکل‌گیری و پیشرفت این بیماری نقش داشته باشند.
در این میان، برخی ترکیبات موجود در مواد غذایی به دلیل ویژگی‌های زیستی خود توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده‌اند؛ ترکیباتی که شاید در نگاه نخست تنها بخشی از یک رژیم غذایی روزمره باشند، اما بررسی‌های علمی، ابعاد تازه‌ای از ارتباط آن‌ها با سلامت سلول‌ها را آشکار کرده است. لوتئین یکی از همین ترکیبات است که ارتباط آن با فرآیندهای مرتبط با سرطان در مطالعات مختلف مورد بررسی قرار گرفته است.
دریافت لوتئین از مواد غذایی طبیعی بر مصرف مکمل‌ها اولویت دارد
دکتر ثریا خیروری، متخصص علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا درباره لوتئین و منابع غذایی آن اظهار کرد: لوتئین یکی از ترکیبات طبیعی از خانواده کاروتنوئیدهاست که در برخی مواد غذایی مانند سبزیجات برگ‌سبز، زرده تخم‌مرغ و تعدادی از میوه‌ها و سبزیجات یافت می‌شود. این ترکیب به دلیل ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی خود مورد توجه قرار گرفته و دریافت آن از طریق یک رژیم غذایی متنوع می‌تواند به تأمین نیازهای بدن و حفظ سلامت کمک کند.
وی افزود: ترکیباتی مانند لوتئین به دلیل نقش آنتی‌اکسیدانی خود می‌توانند در مقابله با آسیب‌های ناشی از استرس اکسیداتیو در بدن مورد توجه باشند. البته نباید انتظار داشت مصرف یک ماده غذایی به‌تنهایی از بروز بیماری‌های مزمن جلوگیری کند؛ بلکه مجموع الگوی تغذیه، فعالیت بدنی، وزن مناسب و سایر عوامل سبک زندگی در سلامت افراد نقش دارند.
وی خاطرنشان کرد: برای دریافت لوتئین بهتر است مواد غذایی طبیعی و متنوع در برنامه روزانه قرار گیرند. مصرف سبزیجات برگ‌سبز و سایر منابع غذایی حاوی این ترکیب در کنار یک رژیم متعادل، می‌تواند راه مناسبی برای تأمین آن باشد و افراد سالم معمولاً نباید بدون نیاز و توصیه متخصص به سراغ مکمل‌ها بروند.
هیچ ماده غذایی را نمی‌توان عامل قطعی پیشگیری از سرطان دانست
در ادامه دکتر محمد علیزاده، متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا درباره ارتباط تغذیه و سرطان اذعان کرد: تغذیه مناسب می‌تواند در حفظ سلامت عمومی و کاهش برخی عوامل خطر بیماری‌های مزمن نقش داشته باشد. مصرف متنوع میوه‌ها، سبزیجات و سایر مواد غذایی حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی نیز بخشی از یک الگوی غذایی سالم است و این ترکیبات می‌توانند در محافظت از سلول‌ها در برابر برخی آسیب‌های ناشی از استرس اکسیداتیو مورد توجه باشند.
وی افزود: سرطان بیماری پیچیده‌ای است و عوامل متعددی از جمله عوامل ژنتیکی، محیطی، سبک زندگی و شرایط فردی در شکل‌گیری و پیشرفت آن نقش دارند. بنابراین نمی‌توان یک ماده غذایی یا ترکیب خاص را به‌عنوان عامل قطعی پیشگیری از سرطان معرفی کرد. با این حال، داشتن الگوی غذایی مناسب و دریافت کافی مواد مغذی می‌تواند بخشی از رویکرد کلی حفظ سلامت و کاهش عوامل خطر باشد.
وی بیان کرد: دریافت ترکیباتی مانند لوتئین در درجه نخست بهتر است از طریق مواد غذایی متنوع و طبیعی انجام شود و مصرف مکمل‌ها برای همه افراد ضروری نیست. همچنین مصرف خودسرانه مکمل‌ها با هدف پیشگیری یا درمان سرطان توصیه نمی‌شود و افراد در صورت نیاز به مکمل باید با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند؛ زیرا یافته‌های مربوط به یک ترکیب غذایی را نباید با اثبات اثر درمانی آن در بیماران مبتلا به سرطان یکسان دانست.
لوتئین؛ ردپای یک ترکیب طبیعی در مهار پیشروی سرطان
نتایج یک مطالعه مروری نظام‌مند با عنوان «ارتباط لوتئین با سرطان» که توسط دکتر خیروری و دکتر علیزاده در دانشگاه علوم پزشکی تبریز انجام شده است، نشان داد این ترکیب طبیعی می‌تواند از طریق مکانیسم‌های مختلف با برخی فرآیندهای سلولی مرتبط با پیشرفت سرطان ارتباط داشته باشد. پژوهشگران در این مطالعه ۴۷ پژوهش را بررسی کردند و شواهد موجود درباره ارتباط لوتئین با سرطان و اثرات احتمالی آن بر فرآیندهای سلولی را مورد ارزیابی قرار دادند.
بر اساس یافته‌های این بررسی، لوتئین با کاهش برخی فرآیندهای مرتبط با پیشرفت سلول‌های سرطانی همراه بوده است. نتایج نشان داد این ترکیب می‌تواند موجب کاهش گیرنده‌های استروژن، آسیب DNA، بقا، رشد، تکثیر، تهاجم، مهاجرت، متاستاز و چسبندگی سلول‌های سرطانی شود و در مقابل، فرآیندهای مرتبط با آپوپتوز و تمایز سلولی را القا کند.
منبع:ایسنا
