محمدصدیق مرتضوی ضمن هشدار نسبت به پیامدهای جنگ، آلودگیهای نفتی و شیمیایی بر اکوسیستم خلیج فارس و دریای عمان افزود: نخستین راهبرد مدیریت بحران جنگ در مناطق ساحلی جنوب کشور، تقویت زیرساختهای پایش و هشدار زودهنگام است.
رئیس موسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران اظهار داشت: مراکز تحقیقاتی به صورت مستمر شرایط محیطی دریا، آثار بحرانها و تغییرات اکولوژیک را رصد و پایش میکنند و نتایج این بررسیها برای تصمیمگیری و مدیریت بهتر در اختیار دستگاههای مسئول قرار میگیرد.
مرتضوی، حفاظت از ذخایر آبزیان و مدیریت صید مسئولانه را از دیگر اقدامات ضروری و راهبردی در شرایط جنگ و تنشهای نظامی در آبهای جنوب کشور برشمرد و تصریح کرد: جنگ موجب تخریب زیستگاههای حساس و نوزادگاههای طبیعی آبزیان میشود، بنابراین تنظیم مقررات صید حمایتی و اعمال محدودیتهای صید در شرایط جنگی از اقداماتی است که باید برای جلوگیری از فشار مضاعف بر ذخایر آبزیان اجرا شود.
وی بر مهار و پاکسازی آلودگیهای شیمیایی و نفتی در راستای مدیریت بحران تاکید کرد و گفت: ورود آلایندههای نفتی به محیطهای دریایی میتواند آثار مخربی بر زیستگاهها، زنجیره غذایی و ذخایر آبزیان بر جای بگذارد و مقابله با این آلودگیها با مسئولیت دستگاههای ذیربط از جمله سازمان بنادر و دریانوردی انجام میشود.
رئیس موسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران، حمایت از معیشت جوامع ساحلی را راهبردی اساسی دانست و افزود: جنگ موجب میشود بسیاری از صیادان و بهرهبرداران امکان فعالیت عادی در دریا را از دست بدهند، بنابراین ضروری است علاوه بر اقدامات زیستمحیطی، حمایتهای اجتماعی و اقتصادی از جوامع ساحلی در دستور کار قرار گیرد.
وی بر ضرورت بازسازی اکوسیستمهای دریایی پس از پایان جنگ تاکید کرد و اظهار داشت: پس از بازگشت شرایط عادی باید ارزیابی جامعی از خسارتهای وارد شده به زیستگاههای دریایی، آلودگیهای نفتی و تاثیر آنها بر منابع آبزی انجام شود تا بر اساس نتایج این مطالعات، برنامههای احیای ذخایر آبزیان و بازسازی زیستگاههای آسیبدیده اجرایی شود.
مرتضوی با اشاره به اهمیت راهبردی خلیج فارس و دریای عمان توضیح داد: این پهنههای آبی بخش قابل توجهی از پروتئین مورد نیاز کشور را تامین میکنند و در عین حال بستر استقرار صنایع نفت، گاز، پالایشگاهها، بنادر، حمل ونقل دریایی و فعالیتهای شیلاتی هستند، به همین دلیل هرگونه آسیب به این اکوسیستمها میتواند امنیت غذایی و اقتصاد دریامحور کشور را تحت تاثیر قرار دهد.
وی، توسعه صنایع، شهرنشینی و ساخت و سازهای ساحلی بدون رعایت ملاحظات زیستمحیطی را از عوامل تهدیدکننده ذخایر آبزیان برشمرد و افزود: گسترش صنایع نفت، گاز، پالایشگاهها، بنادر و سایر فعالیتهای ساحلی در سالهای اخیر، در کنار آلودگیهای دریایی موجب کاهش تنوع زیستی در برخی مناطق خلیج فارس و دریای عمان شده است.
رئیس موسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران با اشاره به سابقه خسارتهای ناشی از جنگ در منطقه، اظهار داشت: در جریان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ حدود ۶ تا ۸ میلیون بشکه نفت وارد آبهای خلیج فارس شد و این پهنه آبی به دلیل عمق کم، اکوسیستمی بسیار شکنندهای که دارد بخش زیادی از آلایندههای نفتی در بستر دریا رسوب میکنند و برای سالها بر تولیدات اولیه، زیستگاه آبزیان کفزی، زادآوری گونهها و تنوع زیستی اثر منفی بر جای میگذارند.
وی تصریحکرد: صید غیرمجاز و صید خارج نیز ذخایر آبزی کشور را تهدید میکند، اگرچه سازمان شیلات ایران در سالهای اخیر برنامههای متعددی برای ساماندهی صیادان غیرمجاز اجرا کرده است، اما افزایش تقاضا برای صید، محدود بودن ظرفیت منابع دریایی و وابستگی معیشتی بخشی از ساکنان نوار ساحلی به دریا همچنان فشار زیادی بر ذخایر آبزی وارد کرده است.
مرتضوی، تغییرات اقلیمی را نیز از مهمترین چالشهای پیشروی آبهای جنوبی کشور دانست و گفت: افزایش دمای آب موجب شده است برخی گونههای تجاری به اعماق بیشتر مهاجرت کنند و زیستگاههای خود را تغییر دهند؛ موضوعی که تعادل اکولوژیکی دریا را تحت تاثیر قرار میدهد و بر میزان صید نیز اثرگذار است.
وی ادامهداد: مطالعات موسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران نشان میدهد توسعه تحقیقات در حوزه تغییرات اقلیمی، شناسایی راهکارهای سازگاری و آموزش صیادان و بهرهبرداران برای مواجهه با این پدیده، از ضرورتهای مدیریت پایدار منابع آبزی کشور است.
منبع: ایرنا
