با نیم نگاهی به کشاورزی سنتی لرستان از گذشته های دور تاکنون می توان به همین شمایل نه چندان حاصلخیزی رسید که به جایی فراتر از معیشتی بودن کشاورزی راه نخواهد داشت.
بنا بر نظر کارشناسان، تاکنون برنامه ای علمی در حوزه بهره وری مناسب از دیم زار ها اجرا نشده است . در عین حال به دلیل ناهماهنگی مدیریت زراعی دیم زارهای کشور با اقلیم کم بارش هنوز هم برای آماده سازی زمین، خاک را زیر و رو می کنند و اندک رطوبت مانده در خاک از بین می رود.
حال طرحی توسط ستاد اجرایی فرمان امام (ره) قرار است به منظور جهش تولید در دیم زارها به اجرا درآید که بنا بر گفته مسوولان جهاد کشاورزی لرستان با اجرای این طرح ۲۵ تا ۳۰ درصد تولید اراضی افزایش می یابد.
طرحی که با اجرای آن علاوه بر افزایش تولید ملی، درآمد و معیشت کشاورزان نیز رونق پیدا خواهد کرد.
حدود ۷۷ درصد کشاورزی لرستان بصورت دیم انجام می شود و در شهرستان بروجرد نیز حدود نیمی از اراضی زیر کشت بصورت دیم است که با اجرای طرح هایی همچون جهش تولید دیم زارها می توان از بستر همین دیم زارها به رونق تولید رسید.
بنا بر گفته کارشناسان حوزه کشاورزی، در دنیا ۸۰ درصد تولیدات کشاورزی از اراضی دیم بدست می آید در ایران با اینکه ۵۰ درصد اراضی دیم هستند تنها ۱۰ درصد تولیدات کشاورزی از اراضی دیم است. در لرستان نیز ۲۰ درصد تولیدات کشاورزی از اراضی دیم است.
طرح جهش تولید در دیم زارها طرحی پنج ساله است که در آن ۶.۵ میلیون هکتار از دیم زارهای کشور هدف گذاری شده است.
بنا بر گفته مصطفی سید هاشمی معاون هماهنگی ستاد اجرایی فرمان امام ، تحویل کود و سم به کشاورزان با توجه به نوع کشت ، محلول پاشی و سم پاشی و در مجموع افزایش بهره وری محصولات زراعی و افزایش سطح زیر کشت دیم از بخش های مهم این طرح است.
اسفندیار حسنی مقدم ، رییس سازمان جهاد کشاورزی لرستان نیز می گوید: در طرح جهش تولید در دیم زارها، سهمیه لرستان ۲۳۵ هزار هکتار از اراضی دیم است که برش های شهرستانی و دهستانی آن از نظر تامین کارشناسان ، آموزش ، مدیران و کشاورزان انجام شده است.
در شهرستان بروجرد نیز بنا بر گفته جواد گودرزی رییس جهاد کشاورزی این شهرستان؛: از مجموع ۶۹ هزارهکتار اراضی زراعی و باغی ۳۵هزار هکتار آن آبی و مابقی دیم هستند.
بهره وری از دیم زارها؛ فرصتی اقتصادی
“رضا یاراحمدی” دانش آموخته دکترای کشاورزی و منابع طبیعی گفت: تاکنون برنامه ای علمی در حوزه بهره وری مناسب از دیم زار ها اجرا نشده است وملاحظه می شود که با وجود بالابودن سطح زیر کشت دیم ، میزان تولید این بخش اختلاف معنی داری با بخش تولیدات آبی دارد.
وی افزود: یکی از دلایل این مهم ، عدم سازگار بودن مدیریت زراعی دیم زارهای کشور با اقلیم کم بارش است یعنی در کشوری که میزان بارندگی سالانه آن طی سالهای اخیر کاهش یافته است هنوز هم برای آماده سازی زمین خاک را زیر و رو می کنند و اندک رطوبت مانده در خاک را از بین می برند.
وی به اهمیت مدیریت منابع زراعی دیم اشاره کرد و افزود:در صورت استفاده از روشهای بهینه و سامانه های “اکوسیستم نگر” کشاورزی حفاظتی ، می توان از همین رطوبت اندک استفاده بهینه کرد.
این دکترای کشاورزی ومنابع طبیعی گفت: تحقق افزایش بهره وری (نسبت ستاده به نهاده) همه جانبه تولیدات کشاورزی در استان نیازمند نگرش نوین و تغییر رفتار در نگاه های سنتی در بخش کشاورزی به ویژه اراضی دیم است.
وی با اشاره به اهمیت استفاده مناسب و بهره وری از دیم زار ها به عنوان یک فرصت اقتصادی افزود: افزایش تولید علاوه بر ارتقای دانش و تغییر نگرش ، نیاز به ابزارهایی دارد که یکی از آنها را باید کشاورزی مدرن دانست که در آن با استفاده از دانش و فناوری روز دنیا، بهرهوری و تولید محصول در اراضی باغی، زراعی و واحدهای دامی و صنایع تبدیلی به بالاترین میزان میرسد.
کارشناس کشاورزی و منابع طبیعی به راهبرد کمک به توسعه کشاورزی از طریق کشت دیم اشاره کرد و اظهار داشت: توسعه استفاده از فن آوریهای جدید در زمینه کشاورزی حفاظتی و دقیق، توسعه الگوهای کشت هوشمند و استفاده از فن آوریهای کاربردی بذر از جمله برنامههای راهبردی برای تحقق کشاورزی دانش بنیان و پایدار باید در اولویت قرار گیرد.
یاراحمدی یادآور شد: تحقق حمایتهای لازم از تولید بذر مرغوب و گواهی شده و بوجاری شده، رفع موانع مشارکت بیشتر بخش خصوصی در تولید بذر و تحقق مالکیت خصوصی می تواند در زمینه جهش تولید موثر باشد.
خشک و نیمه خشک بودن، کم بارشی و تغییرات اقلیمی رخ داده شده و همچنین محدودیت خاک و قابل توجه نبودن میزان اراضی قابل کشت ضرورت گام برداشتن به سمت کشاورزی مدرن و علمی را بیش از پیش نمایان کرده است.
از طرفی افزایش جمعیت و رشد مصرف، اهمیت کشاورزی را بالا برده و باعث شده است تا ضرورت نگاه اقتصادی و زیستی به اراضی دیم بیش از پیش اهمیت یابد تا برنامه تامین امنیت غذایی ، برنامه ریزی در حوزه اشتغال و کسب درآمد و رونق اقتصادی و نیز بهره وری در این بخش ارتقا پیدا کند.
