در حالی که همزمان با آغاز فصل برداشت، مسیح کشاورز، دبیر انجمن تامین‌کنندگان تولیدکنندگان برنج ایران در نامه‌ای به وزیر جهاد کشاورزی از باقی ماندن حدود ۵۰۰ هزار تن برنج سال گذشته روی دست کشاورزان و لزوم تداوم محدودیت واردات برای حمایت از شالیکاران سخن گفت، وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرد امسال ممنوعیت فصلی ترخیص برنج را لغو کرده است؛ تصمیمی که موافقان آن را اقدامی برای حفظ ثبات بازار و امنیت غذایی دانستند و مخالفانش هم نسبت به احتمال آسیب به تولید داخلی ابراز نگرانی کردند.
هر چند تاکنون هیچ برآورد مستقلی از سوی مراجع رسمی درباره این رقم ارائه نشده است، اما در چنین شرایطی، این پرسش مطرح است که با وجود برنج باقی‌مانده از سال گذشته، لغو ممنوعیت فصلی چه تاثیری بر تولید داخلی، قیمت‌ها و امنیت غذایی کشور خواهد داشت؟
مجیدرضا خاکی، دبیر انجمن واردکنندگان برنج ایران، تصمیم وزارت جهاد کشاورزی مبنی بر عدم اعمال ممنوعیت فصلی واردات برنج در سال جاری، را اقدامی کارشناسی، به‌موقع و در راستای حفظ امنیت غذایی، ثبات بازار و حمایت از مصرف‌کنندگان دانست و اظهار کرد: سیاست‌های تجاری باید متناسب با شرایط روز کشور اتخاذ شود. امسال مجموعه‌ای از عوامل از جمله کاهش محسوس واردات، ابهام در میزان تولید داخلی، تداوم آثار جنگ تحمیلی و محدودیت‌های زنجیره تامین، شرایطی متفاوت از سال‌های گذشته را رقم زده که این موارد پیش‌تر طی مکاتبه‌ای از سوی انجمن به وزارت جهاد کشاورزی منعکس شده بود.بر اساس آمارهای موجود، واردات برنج در سه‌ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته که عمدتا ناشی از مطالبات معوق ارزی واردکنندگان از دولت، بدهی انباشته به تامین‌کنندگان خارجی و محدودیت‌های ناشی از شرایط جنگی بوده است. از سوی دیگر، برخی از گزارش‌های رسمی نیز از کاهش تولید داخلی حکایت دارد.
وی افزود: برخلاف برخی برداشت‌ها، عدم اعمال ممنوعیت فصلی به هیچ عنوان به معنای آزادسازی بی‌ضابطه واردات نیست. تمامی سازوکارهای نظارتی از جمله ثبت سفارش، تخصیص ارز، کنترل‌های گمرکی، استاندارد و سایر ضوابط قانونی همچنان برقرار است و صرفا از توقف چندماهه جریان تامین جلوگیری شده است.
دبیر انجمن واردکنندگان برنج ایران با اشاره به وضعیت واردات در سال جاری، گفت: بر اساس آمارهای موجود، واردات برنج در سه‌ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته که عمدتا ناشی از مطالبات معوق ارزی واردکنندگان از دولت، بدهی انباشته به تامین‌کنندگان خارجی و محدودیت‌های ناشی از شرایط جنگی بوده است. از سوی دیگر، برخی از گزارش‌های رسمی نیز از کاهش تولید داخلی حکایت دارد. هم‌زمانی این دو عامل به ویژه در شرایط خاص کنونی، که ضرورت دارد از هر فرصتی جهت تامین کسری کالای مورد نیاز کشور بهره برد، بازار را در موقعیتی حساس قرار داده و اعمال ممنوعیت فصلی می‌توانست فاصله میان عرضه و تقاضا را افزایش دهد.
خاکی ادامه داد: هرچند در حال حاضر از نظر موجودی برنج خارجی، نگرانی جدی وجود ندارد و قیمت‌ها در بازار رقابتی است، اما نباید فراموش کرد که تامین این کالا فرآیندی زمان‌بر است و از زمان خرید در مبدا تا ورود به بازار کشور، چندین هفته زمان نیاز دارد. بنابراین هرگونه وقفه چندماهه در واردات، آثار خود را با تاخیر در بازار نشان خواهد داد و جبران آن نیز به سرعت امکان‌پذیر نخواهد بود. از این رو، استمرار جریان تامین در شرایط فعلی یک اقدام پیشگیرانه و ضروری است.
وی با تاکید بر اینکه ممنوعیت فصلی می‌توانست زمینه‌ساز نوسانات قیمتی شود، اظهار کرد: هر زمان عرضه محدود شود، بازار مستعد افزایش قیمت خواهد بود و این موضوع تنها بر برنج وارداتی اثر نمی‌گذارد، بلکه قیمت برنج ایرانی را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده است که عرضه مناسب برنج وارداتی، یکی از عوامل موثر در تعدیل قیمت برنج داخلی است.
دبیر انجمن واردکنندگان برنج ایران درباره دغدغه حمایت از تولید داخلی نیز گفت: حمایت از تولید ملی ضرورتی انکارناپذیر است، اما ابزار این حمایت نباید ایجاد کمبود در بازار و محدود کردن مصرف کننده باشد. برنج ایرانی و برنج وارداتی، اگرچه در یک بازار عرضه می‌شوند، اما عملا بخش‌های متفاوتی از تقاضای مصرف را پوشش می‌دهند و به تعبیری سفره آنها تا حد زیادی از یکدیگر جداست. بخش قابل توجهی از خانوارها، مراکز طبخ غذا و رستوران‌ها به دلایل اقتصادی یا ذائقه مصرف‌کننده از برنج وارداتی استفاده می‌کنند. بنابراین محدودسازی واردات، الزاما به افزایش تقاضا برای برنج داخلی منجر نمی‌شود، بلکه می‌تواند فشار بیشتری بر مصرف‌کنندگان وارد کند. از سوی دیگر، استمرار واردات این امکان را فراهم می‌کند که خریدها در طول سال و در قیمت‌های مناسب‌تر انجام شود و از انباشت تقاضا پس از پایان دوره ممنوعیت و افزایش قیمت در بازارهای مبدأ جلوگیری شود.
وی خاطرنشان کرد: موضوع امروز صرفا واردات برنج نیست، بلکه حفظ پایداری زنجیره تامین، ثبات بازار و صیانت از امنیت غذایی کشور است. هر تصمیمی که به تداوم تامین این کالای راهبردی و دسترسی پایدار مردم به آن کمک کند، در نهایت به نفع مصرف‌کنندگان، اقتصاد کشور و آرامش بازار خواهد بود.
منبع: ایسنا
