رادیو اقتصاد در مجله کشاورزی در مصاحبه با معاون بخش تحقیقات و شناسایی خاک و ارزیابی اراضی موضوع تغییر کاربری اراضی کشاورزی را بررسی کرده است.
مقدمه مجری: تغییر کاربری اراضی کشاورزی یکی از دغدغههای بسیار مهم مسئولین و مردم هست چرا که با امنیت غذایی مردم بازی میشود و ما اقلیم را تغییر میدهیم و خیلی اتفاقات دیگری که به محیط زیست ما تحمیل میشود. در این مورد میخواهیم صحبت کنیم.
سوال: این تغییر کاربری اراضی حالا یکسری آمار و اطلاعاتی هم در شبکهها و در خبرگزاریها منتشر کردند که اینها را نمیدانیم چقدر صحت دارد. اگر ممکن است توضیح بفرمایید که چه اتفاقی دارد میافتد و این برای خاک و اراضی ما چه مضراتی خواهد داشت؟
ضیایی جاوید: قبل از این که به جزئیات مسئله وارد بشویم این آماری که ارائه شده طرحهای تحقیقاتی مختلفی در طول دهههای گذشته توسط همین همکاران ما انجام شده در حاشیه کلانشهرها رصد کردند که اراضی کشاورزی مرغوب ما با چه سرعتی و در چه جهتی دارد تغییر کاربری پیدا میکند و نابود میشود این توضیح اول من.
برای اهمیت موضوع من یک دو جملهای را میخواهم مطرح کنم، با توجه به افزایش روزافزون جمعیت که دیگر همه شاهد این افزایش هستیم و نیاز به تامین مواد غذایی که بیشتر احساس میشود و این مواد غذایی از بستر کشاورزی فقط تامین میشود، این موضوع اهمیت تغییر کاربری را به نحو احسن بیان میکند، در گذر زمان چنانکه همگی شاهد هستیم تغییر اقلیم و افزایش شوری منابع خاک و آب کشور مرتب اتفاق میافتد برای آحاد مردم این ملموس است چه شهرنشین باشند چه روستانشین باشند چه عشایر باشند ملموس است که مقادیر آب مان هم کم میشود و هم شور میشود و خاک هایمان هم شور خاکشان و محصولات شان بیشتر میشود.
طرح اهمیت این موضوع لازم میدانم که به چند مورد از چالشهای پیش رو اشارهای داشته باشم، چالش اولی که این جا مطرح است توسعه صنایع شهرها و روستاها است که با افزایش جمعیت و تامین مسکن و پیشرفتهای صنعتی که لاجرم به سمت تغییر کاربری پیش میروند و این اتفاق خواه ناخواه میافتد.
چالش بعدی احداث بزرگراهها، راه آهن، خطوط انتقال انرژی، نفت و گاز و آب و … و عملیات عمرانی صنعتی است که بدون تغییر کاربری اتفاق نمیافتد و استفاده از این اراضی را غالبا برای همیشه از عرصه کشاورزی حذف میکند.
چالش بعدی که میتوانیم مطرح کنیم کمبود منابع آب یا آبیاری برای استفاده اراضی کشاورزی است در قبال تغییر اقلیم و کاهش بارندگیها. این هم یک چالش بزرگ در این راستا به این تغییر کاربری کمک میکند؛ و چالش چهارم اختلاف قیمت زمینهای کشاورزی با صنعتی و مسکونی است و همین جا است که جنگ کشت با خشت اتفاق میافتد با توجه به پردرآمد بودن خشت همیشه کشت مغلوب میشود، چون مرتب صنایعی که با خشت به عرصه آمد عرصههای کشاورزی مان از بین میروند و کشت مان مغلوب میشود.
سوال: ما باید چه کار کنیم که از تغییر کاربری اراضی کشاورزی جلوگیری بکنیم؟
ضیایی جاوید: برای مثال که این بحث خشت و کشت را عرض کردم ما به طور مثال بهترین خاک کشاورزی و اغلب صنایعی که مثل آجر و سفال بهترین خاک محسوب میشود اینها دوستان حتما خاک مرغوب کشاورزی استفاده میکنند، راهکار پیشنهادی که به ذهن بنده حقیر رسید یک آمایش سرزمین و مکان یابی توسعه شهرها و روستاها و صنایع و هدایت آنها به اراضی غیر کشاورزی و جلوگیری از نابودی اراضی کشاورزی است
دومین پیشنهادی که من میدهم تبیین و اجرای قوانین سختگیرانه که بتواند مانع تغییر کاربری اراضی کشاورزی گردد.
