علی‌اکبر ایزدی در این گفت‌وگو درباره میزان تولید و عیار دارویی گیاهان دارویی در استان، اظهار کرد: حجم تولید سالانه گیاهان دارویی در خراسان رضوی بسته به بارش‌ها بین ۳۰ الی۴۶ هزار تن محصول خشک است و عمده‌ترین سطح زیر کشت به زیره سبز با ۵۰ هزار هکتار دیم و آبی، ۲۵ هزار هکتار گل محمدی، تخم شربتی، خاکشیر، رازیانه و رزماری تعلق دارد.
وی به عیار دارویی و اسانس گیاهان دارویی اشاره کرد و افزود: اقلیم خراسان رضوی به دلیل اختلاف دمای شب و روز، تابش فراوان آفتاب و تنش‌های خفیف محیطی، باعث سنتز و تجمع بالاتر متابولیت‌های ثانویه در بافت گیاه می‌شود. برای نمونه، زیره سبز و اسطوخودوس استان بالاترین درصد اسانس (در زیره ۲.۵ تا ۳.۵ درصد اسانس استاندارد با خلوص بالای ترکیبات آلدئیدی) را در کشور داراست؛ هرچند عدم تفکیک کیفی در زمان برداشت سنتی گاهی باعث هدررفت این عیار بالا می‌شود.
ایزدی سهم بخش خصوصی را در زنجیره و گذار از تولید خام به ارزش‌آفرینی در حلقه تولید اولیه و بازرگانی سنتی بالای ۹۵ درصد دانست و گفت: در حلقه‌های پرارزش اعم از استخراج بیواکتیوها، اسانس‌های خالص‌سازی‌شده، فرمولاسیون دارویی و عصاره‌های استاندارد صنعتی مشارکت بخش خصوصی به زیر ۲۰ درصد می‌رسد که برای عبور از خام‌فروشی، توسعه شهرک‌های تخصصی صنایع تبدیلی و ایجاد هاب صادراتی گیاهان دارویی در استان آغازشده و با ارائه مشوق‌های تغییر کاربری، تخفیف‌های سود تسهیلات تبصره‌ای و زمین‌های شهرک‌های کشاورزی، جذب سرمایه‌گذاران به سمت پالایشگاه‌های گیاهان دارویی هدایت شده است.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی بیان کرد: خراسان رضوی دارای رتبه نخست کشور در سطح زیر کشت و تولید مجموع گیاهان دارویی است که با احتساب زیره، زعفران و تخم شربتی جزء سه قطب برتر در تنوع گونه‌های باغبانی به شمار می‌رود. درزمینهٔ تولید زیره سبز شهرستان‌های تایباد، سبزوار، داورزن، ششتمد، جوین، جغتای و نیشابور و درزمینهٔ تولید گل محمدی شهرستان‌های کاشمر، کوهسرخ، تربت‌حیدریه، مشهد و بردسکن پیشرو هستند. همچنین درزمینهٔ تولید تخم شربتی و خاکشیر شهرستان‌های کلات، درگز و سرخس، درزمینهٔ تولید رازیانه، نعناع فلفلی، رزماری و آویشن شهرستان‌های چناران، نیشابور، فریمان و مشهد و درزمینهٔ تولید گیاهان مرتعی و خودرو اعم از آنغوزه و باریجه شهرستان‌های خواف، گناباد، بجستان و تایباد پیشرو محسوب می‌شوند.
وی تصریح کرد: اولویت‌های پنج‌ساله برای توسعه زیرساخت‌های باغبانی شامل احداث و تکمیل پالایشگاه‌ها و ترمینال‌های تخصصی فرآوری (شستشو، بوجاری استاندارد، ضدعفونی با گاما/اوزون و اسانس‌گیری فوق‌بحرانی، برنامه‌ریزی جامع زنجیره ارزش و کشت قراردادی، توسعه سامانه‌های آبیاری میکرو (تیپ و قطره‌ای) و گلخانه‌های پایلوت نشاکاری تخصصی، توسعه صنایع بسته‌بندی نوین منطبق بر استانداردهای فارماکوپه‌های بین‌المللی، راه‌اندازی سامانه ره‌گیری و شناسه‌گذاری (QR-Code اصالت محصول) از مزرعه تا مبادی گمرکی می‌شود.
ایزدی ادامه داد: استراتژی مقابله با تغییرات اقلیمی و کم‌آبی، کاشت گونه‌های مقاوم، جایگزینی الگوی کشت، حذف گونه‌های پرآب‌طلب باغبانی و جایگزینی با گونه‌هایی با نیاز آبی اندک مانند زیره سبز با کشت پاییزه و زمستانه با یک الی دو نوبت آب دهی و گل محمدی، آنغوزه، باریجه، آویشن شیرازی و اسطوخودوس و کشت دیم با روش‌های ذخیره نزولات و استفاده از تکنیک‌های سامانه سطوح آبگیر باران، مالچ‌پاشی خاکی و بیولوژیک، و استفاده از هیدروژل‌های زیستی در چاله کاشت نهال در اراضی کوهپایه‌ای نیشابور، کوهسرخ و کلات همچنین انجام اقداماتی برای کشت قراردادی، انعقاد تفاهم‌نامه‌های چهارجانبه میان سازمان جهاد کشاورزی، شرکت‌های داروسازی، صنایع اسانس، کشاورزان پیشرو و بانک کشاورزی ازجمله دیگر اولویت‌های برای توسعه زیرساخت‌های باغبانی استان خراسان رضوی است.
وی درباره بسته‌های حمایتی جهاد کشاورزی برای حمایت از تولید گیاهان دارویی اعلام کرد: تأمین نهاده استاندارد (بذر اصلاح‌شده، کود زیستی)، نظارت فنی کارشناسان باغبانی، صدور بیمه‌نامه با تخفیف، و پیش‌خرید تضمینی بر اساس شاخص‌های عیار ماده مؤثره نه صرفاً وزن ماده خشک مدنظر است.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی درباره سهم گیاهان دارویی ارگانیک و موانع دریافت گواهینامه‌های بین‌المللی یادآور شد: برآورد تولید ارگانیک در خراسان رضوی حدود سه الی پنج درصد (بیشتر در مراتع و رویشگاه‌های طبیعی آنغوزه و باریجه و برخی مزارع مناطق کوهپایه‌ای) است.
منبع:ایسنا
