حبیب‌اله قزوینی در برنامه گردهمایی سالیانه برنامه‌ریزی تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر که ۲۲ شهریور در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر برگزار شد، با اشاره به فعالیت‌های تحقیقاتی انجام شده در سال گذشته اظهار کرد: در بخش تحقیقات غلات در مجموع ۷۲ پروژه اجرا شد که ۵۰ پروژه در حوزه گندم و تعدادی نیز در حوزه جو و سایر غلات بود. این پروژه‌ها موضوعاتی همچون اصلاح ارقام در شرایط نرمال، مقاومت به بیماری‌ها و بررسی کیفیت نانوایی را پوشش می‌داد.
وی ادامه داد: خوشبختانه در سال گذشته اپیدمی گسترده‌ای از بیماری‌هایی مانند زنگ زرد در کشور نداشتیم و خسارت قابل توجهی از بیماری‌های گندم و جو گزارش نشد. در موارد محدودی از جمله در منطقه مغان استان اردبیل، گسترش زنگ زرد مشاهده شد که با مبارزه شیمیایی کنترل شد. در آذربایجان‌غربی نیز بیماری در سطح محدودی و با تأخیر زمانی مشاهده شد و در استان‌های گلستان و مازندران نیز زنگ زرد وجود داشت که با کنترل شیمیایی خسارت قابل توجهی ایجاد نکرد.
قزوینی نقش ارقام مقاوم و تنوع ژنتیکی موجود در غلات را در کاهش خسارت بیماری‌ها مؤثر ارزیابی کرد و گفت: استفاده از ارقام مقاوم به بیماری و تنوع موجود در ارقام غلات تأثیر بسزایی در کاهش بیماری‌های گیاهی داشته است.
وی افزود: در واحد مربوط به بررسی نژادهای بیماری‌زا و در سایر آزمایش‌های نژادی هر بخش حدود ۲۰۰ نمونه از نظر کیفی بررسی شد. همچنین در واحد کلکسیون غلات به شکل روتین حدود یک‌هزار و ۵۰۰ نمونه گندم و جو مورد بررسی، ارزیابی و احیا قرار گرفت.
رئیس بخش تحقیقات غلات موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر با اشاره به محدودیت همکاری‌های علمی و بین‌المللی گفت: به دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، همکاری‌های بین‌المللی ما در حال حاضر بسیار محدود شده است و در برخی سال‌ها هیچ‌گونه تبادل یا دریافت مواد ژنتیکی از مراکز بین‌المللی نداریم.
قزوینی گفت: در پاییز سال گذشته نیز تعدادی ژنوتیپ به شکل غیر رسمی وارد کشور شد که حدود ۷۴ ژنوتیپ از آنها انتخاب شد، اما هیچ خزانه بین‌المللی دریافت نشد.
وی تأکید کرد: نبود خزانه‌های بین‌المللی باعث محدود شدن دایره فعالیت‌های تحقیقاتی ما شده و لازم است با همکاری سازمان تحقیقات، راهکاری برای دریافت این منابع حتی به شکل دست دوم یا با فاصله یک تا دو سال از مراکز بین‌المللی پیدا شود.
رئیس بخش تحقیقات غلات موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر با اشاره به ارقام معرفی‌شده در سال گذشته اظهار کرد: در سال گذشته ارقام مختلفی برای اقلیم‌های متفاوت کشور معرفی شد که از جمله آنها می‌توان به گندم نان و جو کامل برای اقلیم گرم و مرطوب شمال کشور، رقم الماس برای اقلیم سرد کشور، رقم ذرت برای اقلیم گرم و خشک جنوب کشور و رقم سفر برای اراضی شور اشاره کرد.
وی افزود: ارقام طاهر و عرفان برای اقلیم معتدل، رقم توی‌پارس برای اقلیم گرم و رقم سلیمان برای سطح کشور معرفی شدند.
قزوینی مطرح کرد: از سال ۱۳۱۰ تاکنون حدود ۱۵۰ رقم گندم نان، ۱۵ رقم گندم دوروم، ۵۲ رقم جو، پنج رقم تریتیکاله و یک رقم چاودار از سوی بخش تحقیقات غلات معرفی شده است.
وی از دیگر دستاوردهای بخش تحقیقات غلات در سال گذشته را معرفی و نامگذاری ارقام جدید گندم و جو، بررسی کیفیت نمونه‌های گندم تولیدی و انجام مطالعات مرتبط با کیفیت گندم نان در ایران عنوان کرد و ادامه داد: بهینه‌سازی روش‌های سریع بررسی کیفیت با هدف افزایش تعداد نمونه‌های قابل آزمایش در طول سال نیز در بخش انجام شده و بهینه‌سازی روش‌های دیگر برای استفاده در حال پیگیری است.
قزوینی در ادامه تصریح کرد: بررسی حضور ژن‌های مقاومت به بیماری زنگ زرد با استفاده از نشانگرهای مولکولی، ایجاد مقاومت در قالب یک پروژه مشترک با پژوهشکده و گزینش بر مبنای نشانگر از دیگر پروژه‌های در حال انجام است.
وی بیان کرد: همچنین مطالعه و مقایسه برای شناسایی ویژگی‌های مطلوب سیستم ریشه‌ای در محصولات گندم و جو انجام شده و پروژه‌های مربوط به بهره‌وری مصرف آب نیز در حال اجراست.
قزوینی با اشاره به تولید بذرهای پرورشی در سال گذشته گفت: در سال گذشته حدود ۲۴.۴ تن بذر پرورشی گندم تولید شد که نسبت به سال قبل افزایش داشت و تولید بذر مادری نیز به حدود ۳۸۰ تن رسید که حدود ۱۰۰ تن بیشتر از سال مشابه قبل بود.
وی افزود: در حوزه جو نیز حدود ۱۱ تن بذر پرورشی و حدود ۱۲۴ تن بذر مادری تولید شد که در هر دو مورد افزایش تولید نسبت به سال قبل را شاهد بودیم.
وی ادامه داد: در مورد تریتی کاله نیز حدود ۶۳۰ کیلوگرم بذر پرورشی و حدود شش تن بذر مادری تولید شد که کاهش تولید آن نسبت به سال قبل به دلیل خسارت ایجاد شده در ایستگاه مشهد بود. تلاش می‌کنیم این کاهش را در برنامه سال زراعی آینده جبران کنیم.
قزوینی با اشاره به مشکلات موجود در بخش تحقیقات غلات اظهار کرد: در سال گذشته با همکاری همکاران، ۱۶ دستگاه و هشت دستگاه آزمایشی بذرکار در مراکز مختلف مورد تعمیرات اساسی قرار گرفتند. همچنین با حمایت مالی و پشتیبانی معاونت برنامه‌ریزی سازمان، چهار دستگاه کوچک خریداری و به مراکز تحقیقاتی آذربایجان‌غربی، خوزستان، همدان و کرمانشاه تحویل داده شد که در برنامه‌های برداشت، تولید بذر و برنامه‌های تحقیقاتی کمک زیادی می‌کنند.
وی با اشاره به چالش‌های پیش روی بخش تحقیقات غلات گفت: فرسوده شدن تجهیزات و ماشین‌آلات مراکز پژوهشی، به ویژه مراکز تحقیقاتی، و نبود امکان جایگزینی آنها از جمله مشکلات جدی بخش است.
قزوینی ادامه داد: نیروی انسانی نیز همچنان یکی از چالش‌های بزرگ بخش تحقیقات است و مزایای اعضای هیئت علمی و کارشناسان روز به روز در حال کاهش است که امیدواریم سازمان برای ایجاد انگیزه بیشتر در میان محققان و کارشناسان تدابیر لازم را در نظر بگیرد.
منبع: ایسنا
