عبدالناصر همتی رئیسکل اسبق بانک مرکزی در واکنش به اظهارات بهادری جهرمی سخنگوی دولت مبنی بر این که رشد مثبت اقتصادی در فصل پاییز دستاورد اقتصادی دولت سیزدهم است، در فضای مجازی به کنایه نوشته است: اگر رشد اقتصادی پاییز نشانه دستاورد دولت شما باشد، تداوم رشد نقدینگی و تورم در زمستان هم نشانه دیگری از دستاورد شما است؟
برخلاف ادعای آقای همتی، آمارهای بانک مرکزی و مرکز آمار نشان میدهد در زمستان امسال از شتاب رشد تورم و نقدینگی که در پایان دولت دوازدهم به رکورد ۷۰ سال اخیر رسیده بود، به شدت کاسته شده است که در ادامه به آن میپردازیم:
بر اساس آخرین اعلام بانک مرکزی، آهنگ رشد پایه پولی در دوازده ماهه منتهی به دی ماه ۱۴۰۰ روندی کاهشی را طی کرده است، به گونهای که رشد پایه پولی دوازده ماهه از ۴۲.۱ درصد در مرداد ماه به ۳۵.۵ درصد در دی ماه رسید.
همچنین پایه پولی در پایان دی ماه ۱۴۰۰ (معادل ۵۶۷۹.۲ هزار میلیارد ریال) نسبت به پایان سال ۱۳۹۹، رشدی معادل ۲۳.۸ درصد داشته است. این در حالی است که رشد پایه پولی در دی ماه ۱۳۹۹ نسبت به دی ماه ۱۳۹۸ (زمانی که همتی رئیسکل بانک مرکزی بود) معادل ۳۲.۸ درصد بوده است.
حجم نقدینگی در پایان دیماه سال ۱۴۰۰ (معادل ۴۵۰۱۴.۶ هزار میلیارد ریال) نسبت به پایان سال ۱۳۹۹ معادل ۲۹.۵ درصد رشد یافت. لازم به توضیح است آهنگ رشد نقدینگی نیز با کاهش روند از ۴۲.۸ درصد در مهرماه ۱۴۰۰ به ۳۹.۸ درصد در دی ماه کاهش داشته است و با ادامه سیاستهای انضباط پولی و مالی، تداوم این روند کاهشی در ماههای آتی نیز محتمل است.
بر این اساس، رشد نقدینگی در مهرماه ۴۲.۸ درصد، در آبان ماه ۴۲ درصد، در آذرماه ۴۱.۴ درصد و در دی ماه ۳۹.۸ درصد بوده است که البته ۲.۶ درصد آن مربوط به پوشش آماری یکی از بانکهای ادغامی است، ولی در مجموع روند رشد نقدینگی در ماههای اخیر کاهشی شده است.
کاهش تورم از قله ۷۰ ساله
نرخ تورم در پایان دولت روحانی به بالاترین سطح ۷۰ سال اخیر رسید اما در دولت رئیسی به تدریج در حال کاهش است.
بررسی شاخصهای کلان اقتصادی نشان میدهد که در بحث تورم هم روند نزولی را شاهد بودهایم و با کاهش انتظارات تورمی روند تورم نیز با کاهش همراه بوده است. به گونهای که تورم ۴۵.۴ درصدی در مهرماه به ۴۴.۴ درصد در آبان، ۴۳.۴ درصد در آذرماه و ۴۲.۴ درصد در دی ماه رسیده است. در بهمن هم به ۴۱.۴ درصد کاهش یافته است.
آخرین آمارها نشان میدهد که در بهمنماه روند نزولی تورم دوباره شروع شد و هر سه شاخص تورم ماهانه، سالانه و نقطهای نسبت به دیماه کاهش یافته است.
نرخ تورم مواد خوراکی هم در دولت سیزدهم به شدت کاهش یافته است. در حالی که در بهمن و اسفند سال گذشته که همتی مدیریت بانک مرکزی را بر عهده داشت تورم نقطه به نقطه مواد خوراکی کشور به رقم بحرانی ۶۷ درصد رسیده بود، در بهمن امسال در دولت رئیسی به ۴۱ درصد کاهش یافته که بیانگر کاهش ۲۶ واحد درصدی نسبت به دوره مدیریت همتی است.
البته دوران مدیریت همتی رکوردهای وحشتناکتر دیگری هم در زمینه تورم نقطه به نقطه مواد خوراکی ثبت شد به طوری که در فروردین ۱۳۹۸ مردم در ایام عید آن سال شاهد فشار تورم نقطه به نقطه ۸۴ درصدی بودند که در دهههای اخیر بی سابقه است. بنابراین میتوان گفت نرخ تورم نقطه به نقطه مواد خوراکی در دولت سیزدهم به کمتر از نصف رکورد جاودانه مدیریت همتی و دولت دوازدهم کاهش یافته است.
علاوه بر این دولت سیزدهم در پنج ماه ابتدایی کار خود علاوه بر خاتمه دادن به تأمین هزینههای جاری از منابع بانک مرکزی اعتبارات عمرانی را افزایش داده است. براساس گزارش سازمان برنامه و بودجه در آغاز به کار دولت سیزدهم دولت از یکسو با هزاران میلیارد تخصیص بدون منبع در خزانه مواجه بود، از سوی دیگر در ۵ ماه ابتدای سال ۱۴۰۰ بیش از ۵۰ هزار میلیارد تومان از منابع بانک مرکزی استفاده شده بود؛ علاوه بر این دولت باید ۵۳۵ هزار میلیارد تومان اوراق فروخته شده دولت قبل را هر ماه به میزان ۱۱ هزار میلیارد تومان تسویه میکرد. با تمام سختیها، اما دولت سیزدهم برای تأمین کسری بودجه به سراغ چاپ پول نرفت و با افزایش درآمدها و کنترل هزینهها به سمت بهبود شاخصهای بودجه حرکت کرد.
