بررسیهای میدانی خبرنگار از نارضایتی بخشی از مصرفکنندگان از کیفیت برخی تخممرغهای بستهبندی حکایت دارد؛ وجود تخممرغهای ریز و درشت در یک بسته، مشاهده تخممرغهای ترکخورده یا شکسته، افت کیفیت محصول در مدت کوتاهی پس از خرید و حتی مشاهده آلودگیهای ظاهری از جمله مواردی است که بارها از سوی خریداران مطرح شده است.
این گلایهها در شرایطی مطرح میشود که تخممرغ بستهبندی با قیمت بیشتری نسبت به محصول فله عرضه میشود و انتظار طبیعی مصرفکننده آن است که این اختلاف قیمت در قالب کیفیت بالاتر، استانداردسازی، سلامت بیشتر و نظارت دقیقتر جبران شود.
نارضایتی شهروندان تنها به کیفیت ظاهری محصول محدود نمیشود بلکه نحوه نگهداری تخممرغ در فروشگاهها نیز اهمیت دارد؛ برای مثال در فصل گرما تخممرغهای بستهبندی خارج از یخچال یا در یخچالهایی با برودت نامناسب نگهداری میشوند که بر کیفیت محصول اثرگذار است.
این در حالیست که امروزه بستهبندی تنها وسیلهای برای حمل محصول نیست، بلکه بخشی از نظام تضمین کیفیت محسوب میشود زیرا محصول پیش از عرضه از نظر سلامت، تازگی و سایزبندی کنترل شده و هر بسته دارای شناسه رهگیری است تا در صورت بروز مشکل، منشاء آن به سرعت شناسایی شود.
در ایران نیز فلسفه عرضه تخممرغ بستهبندی تفاوتی با این الگو ندارد، اما گزارشهای میدانی نشان میدهد هنوز میان کیفیت مورد انتظار و آنچه در برخی بستهها به دست مصرفکننده میرسد، فاصله وجود دارد.
یکی از مهمترین انتقادها، رعایت نشدن استانداردهای سایزبندی است به طوری که در برخی بستهها تخممرغهایی با اختلاف محسوس از نظر اندازه و وزن قرار می گیرند و حتی تخممرغهای شکسته یا ترکخورده نیز مشاهده می شود که فرآیند کنترل کیفی در واحدهای بستهبندی را زیر سوال می برد.
سلامت خط قرمز سازمان دامپزشکی
در این ارتباط داود امان اللهی مدیرکل دفتر نظارت بر بهداشت عمومی و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور در گفت و گو با خبرنگار ایرنا هرگونه ضعف در نظارتهای بهداشتی را رد و تأکید کرد: سلامت تخممرغهای بستهبندی خط قرمز این سازمان است و تمامی واحدهای مجاز به طور مستمر تحت کنترل قرار دارند.
وی با اشاره به فعالیت ۲۵۵ واحد بستهبندی تخممرغ در کشور میگوید: این واحدها اعم از مستقل یا وابسته به مراکز تولید، تحت نظارت مسئولان فنی و دامپزشکان فعالیت میکنند و محصولات پیش از بستهبندی از طریق تجهیزات سورتینگ و کندلینگ از نظر شکستگی، آلودگی و سایر شاخصهای بهداشتی بررسی میشوند.
به گفته وی، تنها محصولاتی که استانداردهای بهداشتی را داشته باشند مجوز عرضه به بازار دریافت میکنند و در صورت مشاهده هرگونه تخلف بهداشتی، با واحدهای متخلف برخورد قانونی خواهد شد.
با این حال، مدیرکل دفتر نظارت بر بهداشت عمومی و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور میان نظارت بهداشتی و تخلفات صنفی تفاوت قائل است به طوری که موضوعاتی مانند مغایرت سایز تخممرغ با مشخصات درج شده روی بستهبندی یا قیمتگذاری، در حوزه وظایف دستگاههای نظارتی و سازمان تعزیرات حکومتی قرار میگیرد و مسئولیت مستقیم دامپزشکی محسوب نمیشود.
مدیرکل دفتر نظارت بر بهداشت عمومی و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور اظهار داشت: بخشی از شکستگیهای مشاهده شده در بازار ممکن است پس از خروج محصول از کارخانه و در مراحل حملونقل یا نگهداری در مراکز عرضه ایجاد شده باشد و بنابراین فروشگاهها نیز موظفند محصولات آسیبدیده را پیش از عرضه از چرخه فروش خارج کنند.
امان اللهی با اشاره به نبود سامانه عمومی ردیابی تخممرغهای بستهبندی توضیح داد: این زیرساخت هنوز برای تخممرغ به طور کامل عملیاتی نشده، اما اجرای آن در برنامههای آینده قرار دارد تا امکان رهگیری دقیق محصولات و افزایش شفافیت در بازار فراهم شود.
ضعف نظارت؛ حلقهای که همچنان محل پرسش است
در این میان فعالان صنعت طیور نیز معتقدند هرگونه افت کیفیت در تخممرغهای بستهبندی، پیش از هر چیز به ضعف در نظارت بر عملکرد برخی واحدهای بستهبندی بازمیگردد؛ حمیدرضا کاشانی رئیس اتحادیه سراسری مرغداران میهن در این باره با بیان اینکه تنها حدود ۱۰ درصد از تخممرغ تولیدی کشور به صورت بستهبندی عرضه میشود، به ایرنا توضیح داد: حدود ۹۰ درصد تولیدات به شکل فله وارد بازار میشود و تنها بخش محدودی از محصول در واحدهای بستهبندی آماده عرضه به مصرفکننده میشود.
وی با اشاره به اینکه بخشی از این واحدها خود تولیدکننده نیستند و فقط عملیات بستهبندی را انجام میدهند، اظهار داشت: نظارت بر عملکرد این مراکز اهمیت ویژهای دارد زیرا مصرفکننده زمانی که محصولی را با عنوان «بستهبندی» و با قیمت بالاتر خریداری میکند، انتظار دارد بهترین کیفیت را دریافت کند.
کاشانی تأکید کرد: هرگونه کاهش کیفیت در تخممرغهای بستهبندی، اعم از وجود محصولات شکسته، کاهش تازگی یا عرضه محصولی که با مشخصات درجشده روی بستهبندی مطابقت ندارد، تخلف محسوب میشود و مسئولان فنی مستقر در این واحدها باید درباره علت ورود چنین محصولاتی به بازار پاسخگو باشند.
وی خاطر نشان کرد: تفاوت اصلی محصول بستهبندی و محصولات فله باید در کنترل کیفیت، نحوه عرضه و ایجاد اطمینان برای مصرفکننده باشد تا پرداخت هزینه بیشتر برای بستهبندی توجیه اقتصادی داشته باشد.
رئیس اتحادیه سراسری مرغداران میهن رعایت زنجیره سرد از زمان خروج محصول از مرغداری تا رسیدن به دست مصرفکننده را نیز از عوامل مهم حفظ کیفیت برشمرد.
نیاز به نظارتی فراتر از کنترل بهداشتی
با توجه به اظهارات مسئولان دامپزشکی و اتحادیه تولیدکنندگان تخم مرغ، به نظر می رسد یکی از مشکلات موجود در بازار تخم مرغ بسته بندی این است که این واحدها مستقل از تولیدکنندگان هستند و بنابراین خرید، سورتینگ، بستهبندی و عرضه محصول نیازمند نظارت و مدیریت بیشتر است.
ضعف دیگر در این بازار به نبود سامانه جامع ردیابی برای تخممرغهای بستهبندی باز می گردد که امکان ردیابی و شناسایی محصولات معیوب را فراهم می کند.
کارشناسان معتقدند ارتقای کیفیت تخممرغ بستهبندی تنها با نظارت بر سلامت محصول محقق نمیشود، بلکه لازم است همه حلقههای زنجیره از مرغداری تا سفره مصرفکننده تحت نظارت مؤثر قرار گیرد.
کنترل دقیق عملکرد واحدهای بستهبندی، نظارت بر فرآیند سورتینگ و درجهبندی، رعایت زنجیره سرد در حملونقل و نگهداری، جلوگیری از عرضه محصولات آسیبدیده در فروشگاهها، اجرای سامانه ردیابی و شفاف شدن مسئولیت دستگاههای متولی، از مهمترین اقداماتی است که میتواند فاصله میان کیفیت مورد انتظار و واقعیت بازار را کاهش دهد.
در کنار این موارد، تشدید بازرسیهای دورهای و برخورد با واحدهایی که استانداردهای اعلامشده را رعایت نمیکنند، میتواند از تکرار تخلفات احتمالی جلوگیری کرده و اعتماد مصرفکنندگان را به بازار این محصول بازگرداند.
هرچند سازمان دامپزشکی از نظارت مستمر بر واحدهای بستهبندی و کنترل بهداشتی محصولات سخن میگوید و اتحادیه مرغداران نیز بر مسئولیت ناظران فنی در حفظ کیفیت تأکید دارد، اما استمرار گلایههای بخشی از مصرفکنندگان نشان میدهد هنوز میان استانداردهای مورد انتظار و کیفیت برخی محصولات عرضهشده فاصله وجود دارد.
این فاصله می باست با تقویت نظارت بر واحدهای بستهبندی، شفافسازی مسئولیت دستگاههای متولی، تکمیل سامانه ردیابی، نظارت دقیق بر حملونقل و نگهداری و پاسخگویی مؤثر به شکایتهای مردمی، بهبود می یابد و میتواند اعتماد مصرفکنندگان را به بازار تخممرغ بستهبندی افزایش دهد.
سرویس خبری:فناوری غذا و بخش صنعت
منبع:ایرنا
